1. ទំព័រដើម
  2. ថ្នាក់ទី ៧
  3. មេរៀនទី ៩
៩
មេរៀនទី ៩ · គណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី ៧

សមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត

ពីជគណិត៥ ផ្នែកលំហាត់ ៥០សំណួរពហុជ្រើសរើស ៥០
ប្រវត្តិនៃសមីការ និងប្រភពដើមនៃពីជគណិត

សញ្ញាណនៃសមីការមានប្រភពដើមតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ។ ក្នុងក្រដាសផាពីរុសរីន (Rhind Mathematical Papyrus ប្រមាណឆ្នាំ ១៦៥០ មុន គ.ស.) នៃអារ្យធម៌អេហ្ស៊ីបបុរាណ ជនជាតិអេហ្ស៊ីបបានដោះស្រាយចំណោទសមីការដោយប្រើពាក្យថា «Aha» (មានន័យថា «គំនរ» ឬ «បរិមាណមិនស្គាល់» ដែលត្រូវនឹងអញ្ញាត \(x\) នាពេលបច្ចុប្បន្ន) ដូចជាចំណោទ \(x + \frac{1}{7}x = 19\) ជាដើម។

នៅសម័យក្រិកបុរាណ គណិតវិទូដ៏ល្បីល្បាញ Diophantus នៃទីក្រុង Alexandria (សតវត្សទី៣ នៃ គ.ស.) បានបង្កើតក្បួនដោះស្រាយសមីការជាច្រើនក្នុងស្នាដៃ Arithmetica។ បន្ទាប់មក នៅសតវត្សទី៩ នៃ គ.ស. គណិតវិទូអារ៉ាប់-ពែរ្ស Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi បានបង្កើតក្បួនគ្រឹះពីរគឺ Al-Jabr (ការលើកតួពីអង្គម្ខាងទៅអង្គម្ខាងដោយប្ដូរសញ្ញា) និង Al-Muqabala (ការទូទាត់តួដូចគ្នានៅសងខាងអង្គ) ដែលជាក្បួនដោះស្រាយសមីការរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

សញ្ញាណទូទៅ និងលក្ខណៈនៃសមភាព

ដើម្បីសិក្សាសមីការ យើងត្រូវស្គាល់និយមន័យ និងលក្ខណៈគ្រឹះមួយចំនួន ៖

  • សមីការ (Equation) ៖ គឺជាសមភាពរវាងកន្សោមពីជគណិតពីរ ដែលមានផ្ទុកអក្សរតំណាងឱ្យចំនួនមិនស្គាល់ហៅថា អញ្ញាត។

  • សមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត ៖ ជាសមីការដែលមានអញ្ញាតតែមួយ ហើយអញ្ញាតនោះមានស្វ័យគុណស្មើ \(1\)។ ទម្រង់ទូទៅគឺ \(ax + b = 0\) ឬ \(ax + b = c\) (\(a \neq 0\))។

  • ឫស ឬដំណោះស្រាយ (Root/Solution) ៖ ជាតម្លៃនៃអញ្ញាតដែលធ្វើឱ្យអង្គទាំងពីរនៃសមីការមានតម្លៃស្មើគ្នា។

  • លក្ខណៈគ្រឹះនៃសមភាព ៖ ចំពោះគ្រប់ចំនួន \(a, b, c\) ៖

    • បើ \(a = b\) នោះ \(a + c = b + c\) និង \(a - c = b - c\) (លក្ខណៈបូក-ដក)

    • បើ \(a = b\) នោះ \(a \times c = b \times c\) និង \(\frac{a}{c} = \frac{b}{c}\) (\(c \neq 0\)) (លក្ខណៈគុណ-ចែក)

សញ្ញាណសមីការ និងឫសនៃសមីការ

សមីការ និងឫសនៃសមីការ
  • សមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត \(x\) គឺជាសមភាពរវាងកន្សោមពីរ ដែលមានទម្រង់ \(ax + b = c\) ឬ \(ax + b = 0\) ដែល \(a, b, c\) ជាចំនួនថេរ និង \(a \neq 0\)។

  • កន្សោមនៅខាងឆ្វេងសញ្ញាស្មើ (\(=\)) ហៅថា អង្គទី១ ហើយកន្សោមនៅខាងស្ដាំហៅថា អង្គទី២។

  • ឫសនៃសមីការ គឺជាតម្លៃនៃអញ្ញាតដែលនៅពេលជំនួសចូលក្នុងសមីការ នាំឱ្យអង្គទី១ស្មើនឹងអង្គទី២ (សមភាពពិត)។

សមីការ អញ្ញាត អង្គទី១ អង្គទី២ ដឺក្រេនៃសមីការ
\(3x + 5 = 14\) \(x\) \(3x + 5\) \(14\) ដឺក្រេទី១
\(7 - 2y = y + 1\) \(y\) \(7 - 2y\) \(y + 1\) ដឺក្រេទី១
\(4a - 9 = 0\) \(a\) \(4a - 9\) \(0\) ដឺក្រេទី១
ឧទាហរណ៍
  1. ក្នុងចំណោមចំនួន \(2, 3, 4\) តើតម្លៃណាជាឫសនៃសមីការ \(3x + 5 = 14\)?

  2. ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើ \(y = -2\) ជាឫសនៃសមីការ \(4 - 3y = 10\) ឬទេ?

ដំណោះស្រាយ

ដំណោះស្រាយលម្អិត៖

  1. យើងជំនួសតម្លៃ \(x\) ម្ដងមួយៗ ៖

    • បើ \(x = 2\) ៖ \(3(2) + 5 = 6 + 5 = 11 \neq 14\) (មិនពិត)

    • បើ \(x = 3\) ៖ \(3(3) + 5 = 9 + 5 = 14 = 14\) (ពិត) \(\implies\) \(x = 3\) ជាឫសនៃសមីការ

  2. ជំនួស \(y = -2\) ទៅក្នុងអង្គទី១ ៖ \(4 - 3(-2) = 4 + 6 = 10 = 10\) (ពិត) \(\implies\) \(y = -2\) ជាឫសនៃសមីការ

កំណត់ឫសនៃសមីការ

១. តើតម្លៃ \(x\) ណាខ្លះក្នុងចំណោម \(\{-3, 0, 2, 5\}\) ជាឫសនៃសមីការ \(2x - 1 = 9\)?
២. ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើ \(x = 4\) ជាឫសនៃសមីការ \(5(x - 2) = 2x + 2\) ឬទេ?

ដំណោះស្រាយសមីការតាមវិធីបូក និងដក

លក្ខណៈបូក ដក និងវិធានលើកតួប្ដូរសញ្ញា
  • លក្ខណៈ ៖ បើគេបូក ឬដកចំនួនដូចគ្នានៅអង្គទាំងពីរនៃសមីការ គេបានសមីការថ្មីសមមូលនឹងសមីការដើម ៖

    \[A = B \iff A + c = B + c \qquad{} \text{និង} \qquad{} A = B \iff A - c = B - c\]

  • វិធានលើកតួប្ដូរសញ្ញា ៖ ក្នុងសមីការ គេអាចលើកតួពីអង្គម្ខាងទៅអង្គម្ខាងទៀត ដោយប្ដូរសញ្ញានៃតួនោះ (\(+\) ទៅជា \(-\), \(-\) ទៅជា \(+\)) ៖

    \[x + a = b \iff x = b - a \qquad{} \text{និង} \qquad{} x - a = b \iff x = b + a\]

ឧទាហរណ៍

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(x - 7 = 12\)

  2. \(x + 15 = 6\)

  3. \(y - 3.5 = 8.5\)

  4. \(9 + a = -4\)

ដំណោះស្រាយ

ដំណោះស្រាយលម្អិត៖

  1. \(x - 7 = 12 \iff x = 12 + 7 \implies \boxed{x = 19}\)

  2. \(x + 15 = 6 \iff x = 6 - 15 \implies \boxed{x = -9}\)

  3. \(y - 3.5 = 8.5 \iff y = 8.5 + 3.5 \implies \boxed{y = 12}\)

  4. \(9 + a = -4 \iff a = -4 - 9 \implies \boxed{a = -13}\)

ដោះស្រាយសមីការ

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម រួចផ្ទៀងផ្ទាត់ចម្លើយ ៖

  1. \(x - 18 = 25\)

  2. \(x + 34 = 19\)

  3. \(y - \frac{3}{4} = \frac{5}{4}\)

  4. \(a + 2.8 = -1.2\)

ដំណោះស្រាយសមីការតាមវិធីគុណ និងចែក

លក្ខណៈគុណ ចែក និងវិធានដោះស្រាយ
  • លក្ខណៈ ៖ បើគេគុណ ឬចែកអង្គទាំងពីរនៃសមីការនឹងចំនួនតែមួយខុសពីសូន្យ (\(c \neq 0\)) គេបានសមីការថ្មីសមមូលនឹងសមីការដើម ៖

    \[A = B \iff A \times c = B \times c \qquad{} \text{និង} \qquad{} A = B \iff \frac{A}{c} = \frac{B}{c} \quad{} (c \neq 0)\]

  • វិធានដោះស្រាយ ៖

    \[ax = b \iff x = \frac{b}{a} \quad{} (a \neq 0), \qquad{} \frac{x}{a} = b \iff x = a \times b \quad{} (a \neq 0)\]

ឧទាហរណ៍

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(4x = 28\)

  2. \(-6x = 42\)

  3. \(\frac{x}{5} = -7\)

  4. \(\frac{3x}{4} = 12\)

ដំណោះស្រាយ

ដំណោះស្រាយលម្អិត៖

  1. \(4x = 28 \iff x = \frac{28}{4} \implies \boxed{x = 7}\)

  2. \(-6x = 42 \iff x = \frac{42}{-6} \implies \boxed{x = -7}\)

  3. \(\frac{x}{5} = -7 \iff x = -7 \times 5 \implies \boxed{x = -35}\)

  4. \(\frac{3x}{4} = 12 \iff 3x = 48 \implies \boxed{x = 16}\)

ដោះស្រាយសមីការ

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(8x = -72\)

  2. \(-5y = -45\)

  3. \(\frac{x}{-3} = 15\)

  4. \(\frac{5x}{6} = 25\)

ដំណោះស្រាយសមីការទម្រង់ចម្រុះ និងមានវង់ក្រចក

ជំហានដោះស្រាយសមីការទម្រង់ចម្រុះ

ដើម្បីដោះស្រាយសមីការទម្រង់ \(ax + b = cx + d\) ឬសមីការដែលមានវង់ក្រចក គេអនុវត្តដូចខាងក្រោម ៖

  • ១. បំបាត់វង់ក្រចក ៖ ប្រើលក្ខណៈបំបែកនៃផលគុណធៀបនឹងផលបូក ឬដក \(k(A \pm B) = kA \pm kB\)។

  • ២. លើកតួ ៖ លើកតួមានអញ្ញាតទៅអង្គទី១ និងលើកចំនួនថេរទៅអង្គទី២ (ប្ដូរសញ្ញានៃតួនោះ)។

  • ៣. បង្រួមតួដូចគ្នា ៖ គណនាផលបូក/ដកតួដូចគ្នានៅអង្គសងខាងឱ្យនៅសល់ទម្រង់ \(Ax = B\)។

  • ៤. ស្វែងរកឫស ៖ ចែកអង្គទាំងពីរនឹង \(A\) គេបាន \(x = \frac{B}{A}\) (\(A \neq 0\)) រួចផ្ទៀងផ្ទាត់។

ឧទាហរណ៍

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(5x - 8 = 2x + 7\)

  2. \(3(2x - 1) = 4(x + 2) + 5\)

ដំណោះស្រាយ

ដំណោះស្រាយលម្អិត៖

  1. \(5x - 8 = 2x + 7 \iff 5x - 2x = 7 + 8 \iff 3x = 15 \implies x = \frac{15}{3} \implies \boxed{x = 5}\)

  2. \(3(2x - 1) = 4(x + 2) + 5 \iff 6x - 3 = 4x + 8 + 5 \iff 6x - 4x = 13 + 3 \iff 2x = 16 \implies \boxed{x = 8}\)

ដោះស្រាយសមីការចម្រុះ

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(7x + 9 = 3x - 11\)

  2. \(4(x - 3) = 2(3x + 1)\)

  3. \(2(5x + 3) - 3(2x - 1) = 21\)

  4. \(8 - 3(x + 2) = 2x - 13\)

ចំណោទសមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត

ជំហានទាំង ៥ ក្នុងការដោះស្រាយចំណោទ
  • ១. ស្វែងយល់ប្រធាន ៖ អានប្រធានឱ្យយល់ច្បាស់ កំណត់បម្រាប់ដែលស្គាល់ និងសំណួរដែលត្រូវរក។

  • ២. ជ្រើសរើសអញ្ញាត ៖ តាងអក្សរ \(x\) (ឬអក្សរផ្សេងទៀត) ជាបរិមាណមិនស្គាល់ ព្រមទាំងខ្នាត និងលក្ខខណ្ឌ។

  • ៣. បង្កើតសមីការ ៖ បកប្រែទំនាក់ទំនងរវាងបរិមាណក្នុងប្រធានឱ្យទៅជាសមីការពីជគណិត។

  • ៤. ដោះស្រាយសមីការ ៖ គណនារកតម្លៃនៃអញ្ញាត \(x\) តាមក្បួនដោះស្រាយសមីការ។

  • ៥. ផ្ទៀងផ្ទាត់ និងសន្និដ្ឋាន ៖ ផ្ទៀងផ្ទាត់តម្លៃរកឃើញជាមួយប្រធាន រួចឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរ។

ឧទាហរណ៍

ដីស្រែមួយកន្លែងមានរាងជាចតុកោណកែងដែលមានបរិមាត្រ \(68\text{ m}\)។ គេដឹងថាបណ្ដោយវែងជាងទទឹង \(6\text{ m}\)។ ចូរគណនាប្រវែងទទឹង និងបណ្ដោយនៃដីស្រែនោះ។

ដំណោះស្រាយ

ដំណោះស្រាយលម្អិត៖

  • ជ្រើសរើសអញ្ញាត ៖ តាង \(x\) ជាប្រវែងទទឹងគិតជា \(\text{m}\) (\(x > 0\)) \(\implies\) បណ្ដោយគឺ \(x + 6\) (\(\text{m}\))។

  • បង្កើតសមីការ ៖ បរិមាត្រចតុកោណកែងគឺ \(2(\) បណ្ដោយ \( + \) ទទឹង \() = 68\) ៖

    \[2[(x + 6) + x] = 68 \iff 2(2x + 6) = 68 \iff 4x + 12 = 68\]

  • ដោះស្រាយ ៖ \(4x = 68 - 12 \iff 4x = 56 \implies x = \frac{56}{4} = 14\text{ m}\)

  • សន្និដ្ឋាន ៖ ទទឹងមានប្រវែង \(14\text{ m}\) និងបណ្ដោយមានប្រវែង \(14 + 6 = 20\text{ m}\)។

ដោះស្រាយចំណោទ

១. ផលបូកនៃបីចំនួនគត់តគ្នាស្មើនឹង \(72\)។ ចូររកចំនួនទាំងបីនោះ។
២. បច្ចុប្បន្នឪពុកមានអាយុច្រើនជាងកូន \(28\) ឆ្នាំ។ ក្នុងរយៈពេល \(4\) ឆ្នាំទៅមុខ ផលបូកអាយុអ្នកទាំងពីរស្មើនឹង \(64\) ឆ្នាំ។ រកអាយុបច្ចុប្បន្នរបស់អ្នកទាំងពីរ។

លំហាត់អនុវត្តន៍

១លំហាត់ទី ១

ក្នុងចំណោមសមីការខាងក្រោម តើមួយណាជាសមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត?

  1. \(3x - 8 = 7\)

  2. \(x^2 + 2x - 3 = 0\)

  3. \(4y - 5 = 2y + 9\)

  4. \(2a + 3b = 12\)

មើលដំណោះស្រាយ

កំណត់សមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត ៖

  • \(3x - 8 = 7\) ៖ ជាសមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត (\(x\))

  • \(x^2 + 2x - 3 = 0\) ៖ មិនមែន (ដឺក្រេទី ២)

  • \(4y - 5 = 2y + 9\) ៖ ជាសមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត (\(y\))

  • \(2a + 3b = 12\) ៖ មិនមែន (មានពីរអញ្ញាត)

២លំហាត់ទី ២

កំណត់អញ្ញាត អង្គទី១ និងអង្គទី២ នៃសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(5x - 4 = 16\)

  2. \(8 - 3y = 2y + 1\)

  3. \(\frac{2a + 1}{3} = 7\)

  4. \(6(m - 2) = 18\)

មើលដំណោះស្រាយ

កំណត់អញ្ញាត និងអង្គនៃសមីការ ៖

  • \(5x - 4 = 16\) ៖ អញ្ញាត \(x\), អង្គទី១ \(5x - 4\), អង្គទី២ \(16\)

  • \(8 - 3y = 2y + 1\) ៖ អញ្ញាត \(y\), អង្គទី១ \(8 - 3y\), អង្គទី២ \(2y + 1\)

  • \(\frac{2a + 1}{3} = 7\) ៖ អញ្ញាត \(a\), អង្គទី១ \(\frac{2a + 1}{3}\), អង្គទី២ \(7\)

  • \(6(m - 2) = 18\) ៖ អញ្ញាត \(m\), អង្គទី១ \(6(m - 2)\), អង្គទី២ \(18\)

៣លំហាត់ទី ៣

ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើតម្លៃដែលឱ្យជាឫសនៃសមីការឬទេ ៖

  1. \(2x + 7 = 15\) ចំពោះ \(x = 4\)

  2. \(3y - 8 = 10\) ចំពោះ \(y = 5\)

  3. \(4a + 12 = 0\) ចំពោះ \(a = -3\)

  4. \(5(x - 2) = 20\) ចំពោះ \(x = 7\)

មើលដំណោះស្រាយ

ផ្ទៀងផ្ទាត់ឫសសមីការ ៖

  • \(2(4) + 7 = 15 = 15\) (ពិត ជាឫស)

  • \(3(5) - 8 = 7 \ne 10\) (មិនមែនជាឫស)

  • \(4(-3) + 12 = 0 = 0\) (ពិត ជាឫស)

  • \(5(7 - 2) = 25 \ne 20\) (មិនមែនជាឫស)

៤លំហាត់ទី ៤

រកមើលថាតើតម្លៃណាខ្លះក្នុងចំណោម \(\{-2, 0, 3, 5\}\) ជាឫសនៃសមីការ ៖

  1. \(4x - 5 = 7\)

  2. \(2(x + 1) = x + 3\)

  3. \(3x + 6 = 0\)

  4. \(x^2 - 9 = 0\)

មើលដំណោះស្រាយ

រកឫសក្នុងចំណោម \(\{-2, 0, 3, 5\}\) ៖

  • \(4x - 5 = 7 \Rightarrow 4x = 12 \Rightarrow x = 3\)

  • \(2(x + 1) = x + 3 \Rightarrow x = 1\) (គ្មាន)

  • \(3x + 6 = 0 \Rightarrow x = -2\)

  • \(x^2 - 9 = 0 \Rightarrow x = 3\)

៥លំហាត់ទី ៥

បំពេញពាក្យ «ពិត» ឬ «មិនពិត» ក្នុងចន្លោះខាងក្រោម ៖

  1. \(x = 3\) ជាឫសនៃសមីការ \(4x - 5 = 7\)

  2. \(x = -2\) ជាឫសនៃសមីការ \(3x + 8 = 2\)

  3. \(y = 6\) ជាឫសនៃសមីការ \(\frac{y}{2} + 1 = 5\)

  4. \(a = 0\) ជាឫសនៃសមីការ \(7a + 4 = 4\)

មើលដំណោះស្រាយ

បំពេញ «ពិត» ឬ «មិនពិត» ៖

  • \(4(3) - 5 = 7\) ៖ ពិត

  • \(3(-2) + 8 = 2\) ៖ ពិត

  • \(\frac{6}{2} + 1 = 4 \ne 5\) ៖ មិនពិត

  • \(7(0) + 4 = 4\) ៖ ពិត

៦លំហាត់ទី ៦

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោមតាមវិធីបូក ឬដក ៖

  1. \(x - 6 = 11\)

  2. \(x + 9 = 15\)

  3. \(y - 14 = 8\)

  4. \(a + 23 = 40\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយតាមវិធីបូក ឬដក ៖

  • \(x - 6 = 11 \Rightarrow x = 17\)

  • \(x + 9 = 15 \Rightarrow x = 6\)

  • \(y - 14 = 8 \Rightarrow y = 22\)

  • \(a + 23 = 40 \Rightarrow a = 17\)

៧លំហាត់ទី ៧

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(x - 25 = -10\)

  2. \(x + 18 = 7\)

  3. \(y - 32 = -45\)

  4. \(a + 50 = 12\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(x - 25 = -10 \Rightarrow x = 15\)

  • \(x + 18 = 7 \Rightarrow x = -11\)

  • \(y - 32 = -45 \Rightarrow y = -13\)

  • \(a + 50 = 12 \Rightarrow a = -38\)

៨លំហាត់ទី ៨

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(12 + x = 29\)

  2. \(-8 + y = 15\)

  3. \(24 - a = 9\)

  4. \(15 - x = -6\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(12 + x = 29 \Rightarrow x = 17\)

  • \(-8 + y = 15 \Rightarrow y = 23\)

  • \(24 - a = 9 \Rightarrow a = 15\)

  • \(15 - x = -6 \Rightarrow x = 21\)

៩លំហាត់ទី ៩

ដោះស្រាយសមីការដែលមានចំនួនទសភាគ ៖

  1. \(x - 3.4 = 5.8\)

  2. \(y + 4.7 = 9.2\)

  3. \(a - 6.25 = 1.75\)

  4. \(x + 8.1 = 3.5\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការទសភាគ ៖

  • \(x - 3.4 = 5.8 \Rightarrow x = 9.2\)

  • \(y + 4.7 = 9.2 \Rightarrow y = 4.5\)

  • \(a - 6.25 = 1.75 \Rightarrow a = 8\)

  • \(x + 8.1 = 3.5 \Rightarrow x = -4.6\)

១០លំហាត់ទី ១០

ដោះស្រាយសមីការដែលមានប្រភាគ ៖

  1. \(x - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}\)

  2. \(y + \frac{3}{5} = \frac{7}{5}\)

  3. \(a - \frac{1}{4} = \frac{5}{8}\)

  4. \(x + \frac{2}{3} = \frac{1}{6}\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការប្រភាគ ៖

  • \(x - \frac{1}{3} = \frac{2}{3} \Rightarrow x = 1\)

  • \(y + \frac{3}{5} = \frac{7}{5} \Rightarrow y = \frac{4}{5}\)

  • \(a - \frac{1}{4} = \frac{5}{8} \Rightarrow a = \frac{7}{8}\)

  • \(x + \frac{2}{3} = \frac{1}{6} \Rightarrow x = -\frac{1}{2}\)

១១លំហាត់ទី ១១

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោមតាមវិធីគុណ ឬចែក ៖

  1. \(3x = 27\)

  2. \(5y = 45\)

  3. \(8a = 64\)

  4. \(12m = 72\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយតាមវិធីគុណ ឬចែក ៖

  • \(3x = 27 \Rightarrow x = 9\)

  • \(5y = 45 \Rightarrow y = 9\)

  • \(8a = 64 \Rightarrow a = 8\)

  • \(12m = 72 \Rightarrow m = 6\)

១២លំហាត់ទី ១២

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(-4x = 32\)

  2. \(-7y = -56\)

  3. \(9a = -81\)

  4. \(-15x = -60\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(-4x = 32 \Rightarrow x = -8\)

  • \(-7y = -56 \Rightarrow y = 8\)

  • \(9a = -81 \Rightarrow a = -9\)

  • \(-15x = -60 \Rightarrow x = 4\)

១៣លំហាត់ទី ១៣

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(\frac{x}{3} = 8\)

  2. \(\frac{y}{5} = -6\)

  3. \(\frac{a}{-4} = 9\)

  4. \(\frac{m}{-7} = -5\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(\frac{x}{3} = 8 \Rightarrow x = 24\)

  • \(\frac{y}{5} = -6 \Rightarrow y = -30\)

  • \(\frac{a}{-4} = 9 \Rightarrow a = -36\)

  • \(\frac{m}{-7} = -5 \Rightarrow m = 35\)

១៤លំហាត់ទី ១៤

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(\frac{2x}{3} = 10\)

  2. \(\frac{3y}{4} = 18\)

  3. \(\frac{5a}{6} = 25\)

  4. \(\frac{7x}{2} = 28\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(\frac{2x}{3} = 10 \Rightarrow 2x = 30 \Rightarrow x = 15\)

  • \(\frac{3y}{4} = 18 \Rightarrow 3y = 72 \Rightarrow y = 24\)

  • \(\frac{5a}{6} = 25 \Rightarrow 5a = 150 \Rightarrow a = 30\)

  • \(\frac{7x}{2} = 28 \Rightarrow 7x = 56 \Rightarrow x = 8\)

១៥លំហាត់ទី ១៥

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(-\frac{3}{5}x = 12\)

  2. \(\frac{4}{7}y = -16\)

  3. \(-\frac{5}{8}a = -20\)

  4. \(\frac{2}{9}m = \frac{4}{3}\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(-\frac{3}{5}x = 12 \Rightarrow x = 12 \times \left(-\frac{5}{3}\right) = -20\)

  • \(\frac{4}{7}y = -16 \Rightarrow y = -16 \times \frac{7}{4} = -28\)

  • \(-\frac{5}{8}a = -20 \Rightarrow a = -20 \times \left(-\frac{8}{5}\right) = 32\)

  • \(\frac{2}{9}m = \frac{4}{3} \Rightarrow m = \frac{4}{3} \times \frac{9}{2} = 6\)

១៦លំហាត់ទី ១៦

ដោះស្រាយសមីការទម្រង់ \(ax + b = c\) ៖

  1. \(2x + 5 = 17\)

  2. \(3y - 7 = 14\)

  3. \(4a + 9 = 33\)

  4. \(5m - 12 = 28\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយទម្រង់ \(ax + b = c\) ៖

  • \(2x + 5 = 17 \Rightarrow 2x = 12 \Rightarrow x = 6\)

  • \(3y - 7 = 14 \Rightarrow 3y = 21 \Rightarrow y = 7\)

  • \(4a + 9 = 33 \Rightarrow 4a = 24 \Rightarrow a = 6\)

  • \(5m - 12 = 28 \Rightarrow 5m = 40 \Rightarrow m = 8\)

១៧លំហាត់ទី ១៧

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(6x + 8 = 2\)

  2. \(7y - 15 = -1\)

  3. \(8a + 25 = 1\)

  4. \(9x - 4 = -31\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(6x + 8 = 2 \Rightarrow 6x = -6 \Rightarrow x = -1\)

  • \(7y - 15 = -1 \Rightarrow 7y = 14 \Rightarrow y = 2\)

  • \(8a + 25 = 1 \Rightarrow 8a = -24 \Rightarrow a = -3\)

  • \(9x - 4 = -31 \Rightarrow 9x = -27 \Rightarrow x = -3\)

១៨លំហាត់ទី ១៨

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(-2x + 7 = 19\)

  2. \(-3y - 8 = 13\)

  3. \(-5a + 14 = -21\)

  4. \(-4m - 9 = -29\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(-2x + 7 = 19 \Rightarrow -2x = 12 \Rightarrow x = -6\)

  • \(-3y - 8 = 13 \Rightarrow -3y = 21 \Rightarrow y = -7\)

  • \(-5a + 14 = -21 \Rightarrow -5a = -35 \Rightarrow a = 7\)

  • \(-4m - 9 = -29 \Rightarrow -4m = -20 \Rightarrow m = 5\)

១៩លំហាត់ទី ១៩

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(15 - 2x = 7\)

  2. \(24 - 5y = 4\)

  3. \(18 - 3a = -6\)

  4. \(10 - 7x = 31\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(15 - 2x = 7 \Rightarrow 2x = 8 \Rightarrow x = 4\)

  • \(24 - 5y = 4 \Rightarrow 5y = 20 \Rightarrow y = 4\)

  • \(18 - 3a = -6 \Rightarrow 3a = 24 \Rightarrow a = 8\)

  • \(10 - 7x = 31 \Rightarrow 7x = -21 \Rightarrow x = -3\)

២០លំហាត់ទី ២០

ដោះស្រាយសមីការដែលមានប្រភាគ ៖

  1. \(\frac{x}{2} + 5 = 11\)

  2. \(\frac{y}{3} - 4 = 6\)

  3. \(\frac{a}{5} + 8 = 3\)

  4. \(\frac{m}{4} - 7 = -2\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការមានប្រភាគ ៖

  • \(\frac{x}{2} + 5 = 11 \Rightarrow \frac{x}{2} = 6 \Rightarrow x = 12\)

  • \(\frac{y}{3} - 4 = 6 \Rightarrow \frac{y}{3} = 10 \Rightarrow y = 30\)

  • \(\frac{a}{5} + 8 = 3 \Rightarrow \frac{a}{5} = -5 \Rightarrow a = -25\)

  • \(\frac{m}{4} - 7 = -2 \Rightarrow \frac{m}{4} = 5 \Rightarrow m = 20\)

២១លំហាត់ទី ២១

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(\frac{2x + 1}{3} = 5\)

  2. \(\frac{3y - 5}{4} = 7\)

  3. \(\frac{5a + 4}{6} = 9\)

  4. \(\frac{4m - 6}{5} = -2\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(\frac{2x + 1}{3} = 5 \Rightarrow 2x + 1 = 15 \Rightarrow x = 7\)

  • \(\frac{3y - 5}{4} = 7 \Rightarrow 3y - 5 = 28 \Rightarrow y = 11\)

  • \(\frac{5a + 4}{6} = 9 \Rightarrow 5a + 4 = 54 \Rightarrow a = 10\)

  • \(\frac{4m - 6}{5} = -2 \Rightarrow 4m - 6 = -10 \Rightarrow m = -1\)

២២លំហាត់ទី ២២

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(\frac{7 - 2x}{3} = 5\)

  2. \(\frac{9 - 4y}{5} = -3\)

  3. \(\frac{12 - 5a}{2} = 6\)

  4. \(\frac{3 - x}{4} = 2\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(\frac{7 - 2x}{3} = 5 \Rightarrow 7 - 2x = 15 \Rightarrow x = -4\)

  • \(\frac{9 - 4y}{5} = -3 \Rightarrow 9 - 4y = -15 \Rightarrow y = 6\)

  • \(\frac{12 - 5a}{2} = 6 \Rightarrow 12 - 5a = 12 \Rightarrow a = 0\)

  • \(\frac{3 - x}{4} = 2 \Rightarrow 3 - x = 8 \Rightarrow x = -5\)

២៣លំហាត់ទី ២៣

ដោះស្រាយសមីការទម្រង់ \(ax + b = cx + d\) ៖

  1. \(5x - 7 = 3x + 9\)

  2. \(6y + 4 = 2y + 20\)

  3. \(8a - 11 = 5a + 16\)

  4. \(9m + 2 = 4m + 27\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយទម្រង់ \(ax + b = cx + d\) ៖

  • \(5x - 7 = 3x + 9 \Rightarrow 2x = 16 \Rightarrow x = 8\)

  • \(6y + 4 = 2y + 20 \Rightarrow 4y = 16 \Rightarrow y = 4\)

  • \(8a - 11 = 5a + 16 \Rightarrow 3a = 27 \Rightarrow a = 9\)

  • \(9m + 2 = 4m + 27 \Rightarrow 5m = 25 \Rightarrow m = 5\)

២៤លំហាត់ទី ២៤

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(4x + 15 = 7x - 6\)

  2. \(3y - 8 = 8y + 17\)

  3. \(2a + 23 = 6a - 5\)

  4. \(5m - 14 = 9m + 10\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(4x + 15 = 7x - 6 \Rightarrow 3x = 21 \Rightarrow x = 7\)

  • \(3y - 8 = 8y + 17 \Rightarrow 5y = -25 \Rightarrow y = -5\)

  • \(2a + 23 = 6a - 5 \Rightarrow 4a = 28 \Rightarrow a = 7\)

  • \(5m - 14 = 9m + 10 \Rightarrow 4m = -24 \Rightarrow m = -6\)

២៥លំហាត់ទី ២៥

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(7x - 3 = 10x - 24\)

  2. \(12y + 5 = 7y - 25\)

  3. \(-2a + 9 = 3a - 16\)

  4. \(-5m - 8 = -2m + 13\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(7x - 3 = 10x - 24 \Rightarrow 3x = 21 \Rightarrow x = 7\)

  • \(12y + 5 = 7y - 25 \Rightarrow 5y = -30 \Rightarrow y = -6\)

  • \(-2a + 9 = 3a - 16 \Rightarrow 5a = 25 \Rightarrow a = 5\)

  • \(-5m - 8 = -2m + 13 \Rightarrow 3m = -21 \Rightarrow m = -7\)

២៦លំហាត់ទី ២៦

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(14 - 3x = 2x - 11\)

  2. \(20 - 7y = 8 - 3y\)

  3. \(15 - 4a = 3a + 1\)

  4. \(9 - 6m = -2m - 7\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(14 - 3x = 2x - 11 \Rightarrow 5x = 25 \Rightarrow x = 5\)

  • \(20 - 7y = 8 - 3y \Rightarrow 4y = 12 \Rightarrow y = 3\)

  • \(15 - 4a = 3a + 1 \Rightarrow 7a = 14 \Rightarrow a = 2\)

  • \(9 - 6m = -2m - 7 \Rightarrow 4m = 16 \Rightarrow m = 4\)

២៧លំហាត់ទី ២៧

ដោះស្រាយសមីការដែលមានវង់ក្រចក ៖

  1. \(2(x + 5) = 18\)

  2. \(3(y - 4) = 21\)

  3. \(4(2a + 1) = 36\)

  4. \(5(3m - 2) = 65\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការមានវង់ក្រចក ៖

  • \(2(x + 5) = 18 \Rightarrow x + 5 = 9 \Rightarrow x = 4\)

  • \(3(y - 4) = 21 \Rightarrow y - 4 = 7 \Rightarrow y = 11\)

  • \(4(2a + 1) = 36 \Rightarrow 2a + 1 = 9 \Rightarrow a = 4\)

  • \(5(3m - 2) = 65 \Rightarrow 3m - 2 = 13 \Rightarrow m = 5\)

២៨លំហាត់ទី ២៨

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(2(3x - 1) = 4x + 8\)

  2. \(3(2y + 5) = 5y + 21\)

  3. \(4(x - 3) = 2x + 10\)

  4. \(5(2a - 4) = 6a + 8\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(6x - 2 = 4x + 8 \Rightarrow 2x = 10 \Rightarrow x = 5\)

  • \(6y + 15 = 5y + 21 \Rightarrow y = 6\)

  • \(4x - 12 = 2x + 10 \Rightarrow 2x = 22 \Rightarrow x = 11\)

  • \(10a - 20 = 6a + 8 \Rightarrow 4a = 28 \Rightarrow a = 7\)

២៩លំហាត់ទី ២៩

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(3(x + 4) = 2(x - 1)\)

  2. \(4(y - 2) = 3(y + 5)\)

  3. \(5(2a + 1) = 3(3a + 4)\)

  4. \(6(m - 3) = 2(4m - 5)\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(3x + 12 = 2x - 2 \Rightarrow x = -14\)

  • \(4y - 8 = 3y + 15 \Rightarrow y = 23\)

  • \(10a + 5 = 9a + 12 \Rightarrow a = 7\)

  • \(6m - 18 = 8m - 10 \Rightarrow 2m = -8 \Rightarrow m = -4\)

៣០លំហាត់ទី ៣០

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(2(4x - 3) = 3(2x + 4)\)

  2. \(7(x - 1) = 4(x + 5)\)

  3. \(3(3y - 2) = 2(4y + 1)\)

  4. \(5(2a - 3) = 4(3a - 5)\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(8x - 6 = 6x + 12 \Rightarrow 2x = 18 \Rightarrow x = 9\)

  • \(7x - 7 = 4x + 20 \Rightarrow 3x = 27 \Rightarrow x = 9\)

  • \(9y - 6 = 8y + 2 \Rightarrow y = 8\)

  • \(10a - 15 = 12a - 20 \Rightarrow 2a = 5 \Rightarrow a = 2.5\)

៣១លំហាត់ទី ៣១

ដោះស្រាយសមីការចម្រុះ ៖

  1. \(2(x + 3) + 3(x - 2) = 25\)

  2. \(4(y - 1) - 2(y + 3) = 8\)

  3. \(5(a + 2) + 2(2a - 1) = 35\)

  4. \(3(2m - 1) - 4(m - 2) = 17\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការចម្រុះ ៖

  • \(2x + 6 + 3x - 6 = 25 \Rightarrow 5x = 25 \Rightarrow x = 5\)

  • \(4y - 4 - 2y - 6 = 8 \Rightarrow 2y = 18 \Rightarrow y = 9\)

  • \(5a + 10 + 4a - 2 = 35 \Rightarrow 9a = 27 \Rightarrow a = 3\)

  • \(6m - 3 - 4m + 8 = 17 \Rightarrow 2m = 12 \Rightarrow m = 6\)

៣២លំហាត់ទី ៣២

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(6(x - 2) - 3(2x - 4) = 0\)

  2. \(4(2y + 1) - 3(y - 2) = 35\)

  3. \(2(5a - 3) - (4a + 5) = 7\)

  4. \(7(m + 1) - 2(3m - 2) = 15\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(6x - 12 - 6x + 12 = 0 \Rightarrow 0x = 0\) (ឫសរាប់មិនអស់)

  • \(8y + 4 - 3y + 6 = 35 \Rightarrow 5y = 25 \Rightarrow y = 5\)

  • \(10a - 6 - 4a - 5 = 7 \Rightarrow 6a = 18 \Rightarrow a = 3\)

  • \(7m + 7 - 6m + 4 = 15 \Rightarrow m = 4\)

៣៣លំហាត់ទី ៣៣

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(3x - (2x - 5) = 14\)

  2. \(5y - (3y + 8) = 12\)

  3. \(7a - (4a - 6) = 21\)

  4. \(8m - (5m + 9) = -3\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(3x - 2x + 5 = 14 \Rightarrow x = 9\)

  • \(5y - 3y - 8 = 12 \Rightarrow 2y = 20 \Rightarrow y = 10\)

  • \(7a - 4a + 6 = 21 \Rightarrow 3a = 15 \Rightarrow a = 5\)

  • \(8m - 5m - 9 = -3 \Rightarrow 3m = 6 \Rightarrow m = 2\)

៣៤លំហាត់ទី ៣៤

ដោះស្រាយសមីការដែលមានប្រភាគ ៖

  1. \(\frac{x}{2} + \frac{x}{3} = 10\)

  2. \(\frac{y}{4} + \frac{y}{5} = 9\)

  3. \(\frac{a}{3} - \frac{a}{6} = 4\)

  4. \(\frac{m}{2} - \frac{m}{5} = 6\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការមានប្រភាគ ៖

  • \(\frac{5x}{6} = 10 \Rightarrow 5x = 60 \Rightarrow x = 12\)

  • \(\frac{9y}{20} = 9 \Rightarrow y = 20\)

  • \(\frac{a}{6} = 4 \Rightarrow a = 24\)

  • \(\frac{3m}{10} = 6 \Rightarrow 3m = 60 \Rightarrow m = 20\)

៣៥លំហាត់ទី ៣៥

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(\frac{x + 2}{3} = \frac{x - 1}{2}\)

  2. \(\frac{2y - 1}{4} = \frac{y + 3}{3}\)

  3. \(\frac{3a + 1}{5} = \frac{2a - 2}{3}\)

  4. \(\frac{4m + 3}{7} = \frac{m + 2}{2}\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(2(x + 2) = 3(x - 1) \Rightarrow 2x + 4 = 3x - 3 \Rightarrow x = 7\)

  • \(3(2y - 1) = 4(y + 3) \Rightarrow 6y - 3 = 4y + 12 \Rightarrow y = 7.5\)

  • \(3(3a + 1) = 5(2a - 2) \Rightarrow 9a + 3 = 10a - 10 \Rightarrow a = 13\)

  • \(2(4m + 3) = 7(m + 2) \Rightarrow 8m + 6 = 7m + 14 \Rightarrow m = 8\)

៣៦លំហាត់ទី ៣៦

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(\frac{x}{3} + 4 = \frac{x}{2} - 1\)

  2. \(\frac{y}{2} - 3 = \frac{y}{4} + 2\)

  3. \(\frac{2a}{5} + 1 = \frac{a}{2} - 2\)

  4. \(\frac{3m}{4} - 5 = \frac{m}{3} + 5\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(\frac{x}{2} - \frac{x}{3} = 5 \Rightarrow \frac{x}{6} = 5 \Rightarrow x = 30\)

  • \(\frac{y}{2} - \frac{y}{4} = 5 \Rightarrow \frac{y}{4} = 5 \Rightarrow y = 20\)

  • \(\frac{a}{2} - \frac{2a}{5} = 3 \Rightarrow \frac{a}{10} = 3 \Rightarrow a = 30\)

  • \(\frac{3m}{4} - \frac{m}{3} = 10 \Rightarrow \frac{5m}{12} = 10 \Rightarrow m = 24\)

៣៧លំហាត់ទី ៣៧

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(\frac{2x - 3}{2} - \frac{x + 1}{3} = 1\)

  2. \(\frac{3y + 2}{4} - \frac{y - 1}{2} = 2\)

  3. \(\frac{5a - 1}{6} - \frac{2a + 3}{4} = 0\)

  4. \(\frac{m + 4}{3} + \frac{2m - 1}{5} = 5\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(3(2x - 3) - 2(x + 1) = 6 \Rightarrow 4x = 17 \Rightarrow x = \frac{17}{4}\)

  • \(3y + 2 - 2(y - 1) = 8 \Rightarrow y + 4 = 8 \Rightarrow y = 4\)

  • \(2(5a - 1) - 3(2a + 3) = 0 \Rightarrow 4a = 11 \Rightarrow a = \frac{11}{4}\)

  • \(5(m + 4) + 3(2m - 1) = 75 \Rightarrow 11m = 58 \Rightarrow m = \frac{58}{11}\)

៣៨លំហាត់ទី ៣៨

ដោះស្រាយសមីការដែលមានចំនួនទសភាគ ៖

  1. \(0.5x - 1.5 = 2.5\)

  2. \(0.3y + 0.9 = 2.4\)

  3. \(1.2a - 3.6 = 0.6a + 1.8\)

  4. \(0.04m + 0.12 = 0.28\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការទសភាគ ៖

  • \(0.5x = 4 \Rightarrow x = 8\)

  • \(0.3y = 1.5 \Rightarrow y = 5\)

  • \(0.6a = 5.4 \Rightarrow a = 9\)

  • \(0.04m = 0.16 \Rightarrow m = 4\)

៣៩លំហាត់ទី ៣៩

ដោះស្រាយសមីការខាងក្រោម ៖

  1. \(2.5(x - 2) = 1.5(x + 4)\)

  2. \(0.8(y + 3) = 0.5(2y - 2)\)

  3. \(0.2(3a - 5) = 0.4(a + 1)\)

  4. \(0.6(m - 4) = 0.3(m + 2)\)

មើលដំណោះស្រាយ

ដោះស្រាយសមីការ ៖

  • \(2.5x - 5 = 1.5x + 6 \Rightarrow x = 11\)

  • \(0.8y + 2.4 = y - 1 \Rightarrow 0.2y = 3.4 \Rightarrow y = 17\)

  • \(3a - 5 = 2a + 2 \Rightarrow a = 7\)

  • \(2(m - 4) = m + 2 \Rightarrow m = 10\)

៤០លំហាត់ទី ៤០

បង្ហាញថាសមីការខាងក្រោមគ្មានឫស ឬមានឫសរាប់មិនអស់ ៖

  1. \(2(x + 3) = 2x + 5\)

  2. \(3(2x - 1) = 6x - 3\)

  3. \(4x - 7 = 4(x - 2) + 1\)

  4. \(5(x + 1) - 2x = 3x + 8\)

មើលដំណោះស្រាយ

បង្ហាញលក្ខណៈឫសសមីការ ៖

  • \(2x + 6 = 2x + 5 \Rightarrow 0x = -1\) (គ្មានឫស)

  • \(6x - 3 = 6x - 3 \Rightarrow 0x = 0\) (ឫសរាប់មិនអស់)

  • \(4x - 7 = 4x - 7 \Rightarrow 0x = 0\) (ឫសរាប់មិនអស់)

  • \(3x + 5 = 3x + 8 \Rightarrow 0x = 3\) (គ្មានឫស)

៤១លំហាត់ទី ៤១

ផលបូកនៃពីរចំនួនស្មើនឹង \(54\) ហើយផលដករបស់វាស្មើនឹង \(16\)។ ចូររកចំនួនទាំងពីរនោះ។

មើលដំណោះស្រាយ

រកពីរចំនួន ៖ តាងចំនួនធំដោយ \(x\) និងចំនួនតូចដោយ \(y\) ៖

\[\begin{cases} x + y = 54 \\ x - y = 16 \end{cases} \Rightarrow 2x = 70 \Rightarrow x = 35\]
នាំឱ្យ \(y = 54 - 35 = 19\)។
ចំនួនទាំងពីរគឺ \(35\) និង \(19\)។

៤២លំហាត់ទី ៤២

ផលបូកនៃបីចំនួនគត់តគ្នាស្មើនឹង \(96\)។ ចូររកចំនួនទាំងបីនោះ។

មើលដំណោះស្រាយ

រក ៣ ចំនួនគត់តគ្នា ៖ តាងបីចំនួននោះដោយ \(x, x+1, x+2\) ៖

\[\begin{aligned} x + (x + 1) + (x + 2) &= 96 \\ 3x + 3 &= 96 \Rightarrow x = 31 \end{aligned}\]
ចំនួនទាំងបីគឺ \(31, 32, 33\)។

៤៣លំហាត់ទី ៤៣

ផលបូកនៃបីចំនួនគត់គូតគ្នាស្មើនឹង \(78\)។ ចូររកចំនួនទាំងបីនោះ។

មើលដំណោះស្រាយ

រក ៣ ចំនួនគត់គូតគ្នា ៖ តាងបីចំនួននោះដោយ \(x-2, x, x+2\) ៖

\[(x - 2) + x + (x + 2) = 78 \Rightarrow 3x = 78 \Rightarrow x = 26\]
ចំនួនទាំងបីគឺ \(24, 26, 28\)។

៤៤លំហាត់ទី ៤៤

ផលបូកនៃបីចំនួនគត់សេសតគ្នាស្មើនឹង \(87\)។ ចូររកចំនួនទាំងបីនោះ។

មើលដំណោះស្រាយ

រក ៣ ចំនួនគត់សេសតគ្នា ៖ តាងបីចំនួននោះដោយ \(x-2, x, x+2\) ៖

\[(x - 2) + x + (x + 2) = 87 \Rightarrow 3x = 87 \Rightarrow x = 29\]
ចំនួនទាំងបីគឺ \(27, 29, 31\)។

៤៥លំហាត់ទី ៤៥

រកចំនួនមួយ ដែលពីរដងនៃចំនួននោះបូកនឹង \(15\) ស្មើនឹង \(5\) ដងនៃចំនួននោះដកនឹង \(12\)។

មើលដំណោះស្រាយ

រកចំនួនមួយ ៖ តាងចំនួននោះដោយ \(x\) ៖

\[2x + 15 = 5x - 12 \Rightarrow 3x = 27 \Rightarrow x = 9\]
ចំនួននោះគឺ \(9\)។

៤៦លំហាត់ទី ៤៦

ដីមួយកន្លែងមានរាងជាចតុកោណកែងដែលមានបរិមាត្រ \(120\text{ m}\)។ គណនាវិមាត្រនៃដីនោះ បើដឹងថាបណ្ដោយស្មើនឹងពីរដងនៃទទឹង។

មើលដំណោះស្រាយ

គណនាវិមាត្រដីចតុកោណកែង ៖ តាងទទឹងដោយ \(x\) នាំឱ្យបណ្ដោយគឺ \(2x\) ៖

\[2(x + 2x) = 120 \Rightarrow 6x = 120 \Rightarrow x = 20\text{ m}\]
ទទឹងគឺ \(20\text{ m}\) និងបណ្ដោយគឺ \(40\text{ m}\)។

៤៧លំហាត់ទី ៤៧

ចម្ការមួយមានរាងជាចតុកោណកែងដែលមានបរិមាត្រ \(180\text{ m}\)។ បណ្ដោយវែងជាងទទឹង \(20\text{ m}\)។ គណនាក្រឡាផ្ទៃនៃចម្ការនោះ។

មើលដំណោះស្រាយ

គណនាក្រឡាផ្ទៃចម្ការ ៖ តាងទទឹងដោយ \(x\) នាំឱ្យបណ្ដោយគឺ \(x + 20\) ៖

\[2(2x + 20) = 180 \Rightarrow 4x = 140 \Rightarrow x = 35\text{ m}\]
បណ្ដោយគឺ \(55\text{ m}\)។
ក្រឡាផ្ទៃ ៖ \(S = 35 \times 55 = 1\,925\text{ m}^2\)។

៤៨លំហាត់ទី ៤៨

បច្ចុប្បន្នម្ដាយមានអាយុ \(38\) ឆ្នាំ ហើយកូនស្រីមានអាយុ \(12\) ឆ្នាំ។ តើប៉ុន្មានឆ្នាំទៀតទើបអាយុម្ដាយស្មើនឹងពីរដងនៃអាយុកូនស្រី?

មើលដំណោះស្រាយ

រកចំនួនឆ្នាំ ៖ តាង \(t\) ជាចំនួនឆ្នាំទៅមុខ ៖

\[38 + t = 2(12 + t) \Rightarrow 38 + t = 24 + 2t \Rightarrow t = 14\]
ដូចនេះ គឺរយៈពេល \(14\) ឆ្នាំ ទៀត។

៤៩លំហាត់ទី ៤៩

ថ្នាក់រៀនមួយមានសិស្សសរុប \(42\) នាក់។ ចំនួនសិស្សស្រីច្រើនជាងចំនួនសិស្សប្រុស \(6\) នាក់។ រកចំនួនសិស្សប្រុស និងសិស្សស្រីក្នុងថ្នាក់នោះ។

មើលដំណោះស្រាយ

រកចំនួនសិស្សប្រុស និងស្រី ៖ តាងសិស្សប្រុសដោយ \(x\) នាំឱ្យសិស្សស្រីគឺ \(x + 6\) ៖

\[x + (x + 6) = 42 \Rightarrow 2x = 36 \Rightarrow x = 18\]
សិស្សប្រុសមាន \(18\) នាក់ និងសិស្សស្រីមាន \(24\) នាក់។

៥០លំហាត់ទី ៥០

តារាទិញសៀវភៅសរសេរអស់ \(35\) ក្បាល ដោយចែកជាពីរបែប ៖ បែបទីមួយតម្លៃ \(1~200\) រៀលក្នុងមួយក្បាល និងបែបទីពីរតម្លៃ \(2~000\) រៀលក្នុងមួយក្បាល។ គាត់ចំណាយប្រាក់អស់សរុប \(54~000\) រៀល។ រកចំនួនសៀវភៅប្រភេទនីមួយៗដែលតារាបានទិញ។

មើលដំណោះស្រាយ

រកចំនួនសៀវភៅប្រភេទនីមួយៗ ៖ តាងសៀវភៅបែបទី១ដោយ \(x\) នាំឱ្យបែបទី២គឺ \(35 - x\) ៖

\[\begin{aligned} 1\,200x + 2\,000(35 - x) &= 54\,000 \\ 70\,000 - 800x &= 54\,000 \Rightarrow x = 20 \end{aligned}\]
បែបទីមួយមាន \(20\) ក្បាល និងបែបទីពីរមាន \(15\) ក្បាល។

សំណួរពហុជ្រើសរើស

ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវតែមួយ រួចចុច «ពិនិត្យ»។ ចម្លើយរបស់អ្នកត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងកុំព្យូទ័រនេះ។

✎ សំណួរទី ១–១០

✎ សំណួរទី ១១–២០

✎ សំណួរទី ២១–៣០

✎ សំណួរទី ៣១–៤០

✎ សំណួរទី ៤១–៥០

តេស្តសមត្ថភាព ៖ មេរៀនទី ៩ សមីការដឺក្រេទី១មានមួយអញ្ញាត — ៥០ សំណួរ · ៩០ នាទី

ចាប់ផ្ដើមតេស្ត