និយមន័យ
អនុគមន៍អ៊ិចស្ប៉ូណង់ស្យែល មានរាង \(y=f(x)=e^x\) មានន័យគ្រប់ \(x\in\mathbb{R}\)
លក្ខណៈ
ចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(m, n\) គេបាន
\(e^{m+n}=e^ m\cdot e^n\)
\(e^{-n}=\frac{1}{e^n}\)
\(e^{m-n}=\frac{e^m}{e^n}\)
\((e^m)^n=e^{mn}\)
សមីការនៃអនុគមន៍អ៊ិចស្ប៉ូណង់ស្យែល
ចំពោះអនុគមន៍ អ៊ិចស្បូមានលក្ខណៈមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖
\(e^x=a \Leftrightarrow e^x=e^{\ln a}\Rightarrow x=\ln a\)
\(e^x>a \Leftrightarrow e^x>e^{\ln a}\Rightarrow x>\ln a\)
\(e^x<a \Leftrightarrow e^x<e^{\ln a}\Rightarrow x<\ln a\)
ដេរីវេនៃអនុគមន៍អ៊ិចស្ប៉ូណង់ស្យែល
បើ \(f(x)=e^x\) នោះ \(f'(x)=e^x\)
បើ \(f(x)=e^{u(x)}\) នោះ \(f'(x)=u'(x)\cdot e^{u(x)}\)
គណនាដេរីវេនៃអនុគមន៍ខាងក្រោម៖
\(y =e^{4x}\)
\(y= e^{x^2-3x+1}\)
\(y =xe^x\)
\(y =(x^2-3)e^x\)
\(y =x^2e^{-2x}\)
\(y=\frac{\sqrt{x}}{e^x}\)
\(y =xe^{-x}\)
\(f(x)=x^2e^x\)
\(g(x)=\frac{e^x-e^{-x}}{e^x+e^{-x}}\)
\(y=\frac{e^x+e^{-x}}{2}\)
\(f(x)=\frac{e^x(1+\cos x)}{1-\cos x}\)
\(g(x)=e^{\frac{x-1}{x+1}}\)
លីមីតនៃអនុគមន៍
រូបមន្តលីមីតនៃអនុគមន៍អ៊ិចស្ប៉ូណង់ស្យែល
\(\lim_{x\to -\infty}e^x=0\)
\(\lim_{x\to +\infty}e^x=+\infty\)
\(\lim_{x\to +\infty}\frac{e^x}{x^n}=+\infty\)
\(\lim_{x\to +\infty}\frac{x^n}{e^x}=0\)
\(\lim_{x\to -\infty}x^ne^ x=0\)
\(\lim_{x\to 0}\frac{e^{x}-1}{x}=1\)
\(\lim_{x\to 0}\frac{e^{ax}-1}{ax}=1\)
\(\lim_{x\to +\infty}\left(1+\frac{1}{x}\right)^x=e\)
\(\lim_{x\to +\infty}\left(1+\frac{a}{x}\right)^\frac{x}{a}=e\)
\(\lim_{x\to 0}\left(1+x\right)^\frac{1}{x}=e\)
\(\lim_{x\to 0}\left(1+\frac{x}{a}\right)^\frac{a}{x}=e\)
គណនាលីមីតនៃអនុគមន៍ខាងក្រោម៖
\(\lim_{x\to +\infty}e^ {3x}\)
\(\lim_{x\to -\infty}e^{5x}\)
\(\lim_{x\to +\infty }6e^{2x}\)
\(\lim_{x\to +\infty }xe^{x+1}\)
\(\lim_{x\to -\infty }x^2e^{4x}\)
\(\lim_{x\to +\infty }\left(1+\frac{n}{x}\right)^x\)
\(\lim_{x\to +\infty }\frac{3e^{x-2}}{x^3}\)
\(\lim_{x\to +\infty }\left(\frac{x+3}{x-1}\right)^{x+2}\)
\(\lim_{x\to 0}\left(\frac{e^x-e^{-x}}{x}\right)\)
សិក្សាអនុគមន៍
សិក្សាអថេរភាព និងសង់ក្រាបនៃអនុគមន៍ \(f(x)=xe^x\)
សិក្សាអថេរភាព និងសង់ក្រាបនៃអនុគមន៍ \(f(x)=x^2e^{-x}\)
លំហាត់អនុវត្តន៍
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x)=e^x-x-1\) និងមានក្រាប \(C\) ។
គណនា \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to -\infty }f(x)\)
គណនា \(f'(x)\) រួចសិក្សាសញ្ញារបស់វា ទាញថា \(f\) មានអប្បបរមាធៀងមួយ រួចគណនាតម្លៃបរមាធៀបនោះ។ ចូរគូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា បន្ទាត់ \(d: y=-x-1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃខ្សែកោង \(C\) កាលណា \(x\to -\infty\)
កំណត់កូអរដោនេនៃចំណុច \(P\) នៃ \(C\) ដែលបន្ទាត់ប៉ះនឹង \(C\) ត្រង់ចំណុចនេះស្របទៅនឹងបន្ទាត់ \(y=x\) ។
សង់ \(C\) និងបន្ទាត់ \(d\) និងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(P\) ។ (\(\ln 2\approx 0.7\))
ដំណោះស្រាយ
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{ R}\) ដោយ \(f(x)=x-1+\frac{2}{e^x}\) និង មានក្រាប \(C\)។
កំណត់លីមីតនៃ \(f(x)\) កាលណា \(x\) ខិតទៅ \(+\infty\) ។ បង្ហាញថា បន្ទាត់ \(d\) ដែលមានសមីការ \(y=x-1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \(C\) ។
បង្ហាញថា \(f(x)\) អាចសរសេរខាងក្រោមទម្រង់ \(f(x)=\frac{xe^x-e^x+2}{e^x}\) ទាញរកលីមីតនៃ \(f(x)\) កាលណា \(x\) ខិតទៅ \(-\infty\) ។
គណនា \(f '(x)\) រួចសិក្សាសញ្ញារបស់វា។ សង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
សរសេរសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ទៅនឹង \(C\) ត្រង់ចំណុចដែលមានអាប់ស៊ីស \(0\)។
តាមក្រាភិច កំណត់ចំនួនឬសនៃសមីការ \(f(x)=2\) រួចអមឬសទាំងនោះដោយចំនួនគត់ពីរតគ្នា។
ដំណោះស្រាយ
\(f\) ជាអនុគមន៍កំណត់លើ \(\mathbb{R}-\{0\}\) ដោយ \(f(x)=\frac{e^x}{x}\) និងក្រាប \(C\) ។
គណនាលីមីត \(\lim_{x\to +\infty}f(x), \lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to 0}f(x)\) ។ ទាញរកអាស៊ីមតូតនៃក្រាប \(C\) ។
គណនា និងសិក្សាសញ្ញាដេរីវ \(f'(x)\) ។ បង្ហាញថាអនុគមន៍ \(f\) មានអប្បបរមាមួយ។ គណនាតម្លៃអប្បបរមានេះ ហើយសង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា បន្ទាត់ប៉ះនឹងក្រាប \(C\) ត្រង់អាប់ស៊ីស \(x_0=1\) ជាបន្ទាត់ស្របនឹងអ័ក្សអាប់ស៊ីស។
សង់ក្រាប \(C\) ។ប្រើក្រាប \(C\) ចូរកំណត់តម្លៃ \(m\) ដើម្បីឱ្យសមីការ \(e^x-mx=0\) មានឬស។
ដំណោះស្រាយ
អនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x)=(2x+1)e^ {-2x}\) ហើយមានក្រាប \(C\) តាងក្នុងតម្រុយ \((O, \overrightarrow{i}, \overrightarrow{j})\) ។
ចូរគណនាលីមីតកាលណា \(x\) ខិតជិត \(-\infty\) និង \(+\infty\) រួចទាញសមីការអាស៊ីមតូតដេកនៃ \(C\)។
គណនាដេរីវេ \(f'(x)\) និងសិក្សាសញ្ញា រួចគូសតារាងអថេរភាព។
រកចំណុចប្រសព្វ \(A\) រវាងក្រាប \(C\) និងអ័ក្ស \(x'ox\) ។ សិក្សាសញ្ញានៃ \(f\) ។
សរសេរសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ទៅនឹងក្រាប \(C\) ត្រង់ចំណុច \(A\) ។ សង់ក្រាប \(C\) បន្ទាត់អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ក្នុងតម្រុយតែមួយ។
ដោយប្រើក្រាប \(C\) ចូរកំណត់តម្លៃ \(m\) ដើម្បីឱ្យសមីការ \((2x+1)e^{-2x}=m\) មានឬសពីរផ្សេងគ្នា។
ដំណោះស្រាយ
គេកំណត់អនុគមន៍ \(f\) លើ \(\mathbb{ R}-\{0\}\) ដោយ \(f(x)=\frac{e^x }{e^x-1}\) មានក្រាប \(C\) ជាក្រាបតាង \(f\) ក្នុងតម្រុយ \((O, \overrightarrow{i}, \overrightarrow{j})\) ។
កំណត់ ចំនួនពិត \(a\) និង \(b\) ដែលអនុគមន៍ \(f\) អាចសរសេរ \(f(x)=a+\frac{b}{e^x-1}\) ចំពោះគ្រប់ \(x\in \mathbb{D}\) ។ ដោយប្រើទម្រង់នេះ ចូរគណនាលីមីត \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) រួចទាញរកសមីការអាស៊ីមតូតដេកនៃ \(C\)។
បង្ហាញថា \(f\) មានដេរីវេចំពោះ គ្រប់ចំណុចនៃ \(\mathbb{D}\) ហើយគណនាដេរីវេនៃ \(f'\) នៃ \(f\)។ សិក្សាទិសដៅអថេរភាពនៃ \(f\) រួចគូសតារាងអថេរភាព ហើយគណនាលីមីតត្រង់ចុងដែនកំណត់នៃ \(\mathbb{D}\) ។
រកអាស៊ីមតូតនៃក្រាប \(C\) និងសមីការបន្ទាត់ \(T\) ប៉ះទៅនឹងក្រាប \(C\) ត្រង់ចំណុចអាប់ស៊ីស \(1\) ។
សង់ក្រាប \(C\) បន្ទាត់ អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ក្នុងតម្រុយតែមួយ។
ដំណោះស្រាយ
តាង \(g(x)=(x-1)e^x+1\) ចំពោះ \(x\in \mathbb{R}\) ។ គណនា \(g'(x)\) ។ គូសតារាងអថេរភាពនៃ \(g\) ដោយមិនចាំបាច់គណនាលីមីត រួចទាញរកសញ្ញានៃ \(g(x)\) លើ \(\mathbb{ R}\)
អនុគមន៍ \(f\) កំណត់ដោយ \(f(x)=(x-2)e^x+x\) កំណត់លើ \(\mathbb{ R}\) ហើយមានក្រាប \(C\) តំណាងក្នុងតម្រុយអរតូណរមេ \((O, \overrightarrow{i},\overrightarrow{j})\) ។
គណនាលីមីត \(\lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) ។
រកអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃក្រាប \(C\) ។ សិក្សាទីតាំងធៀបនៃ \(C\)ធៀបនឹងអាស៊ីមតូតទ្រេតវា។
គណនា \(f'(x)\) ។ ប្រើលទ្ធផលសំណួរ (ក) សិក្សាសញ្ញានៃ \(f'(x)\) រួចគុសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា ក្រាប \(C\) តាងអនុគមន៍ \(f\) មានចំណុចរបត់មួយដែលត្រូវគណនាកូអរដោនេ ហើយត្រង់ចំណុចរបត់នេះ ក្រាប \(C\) មានបន្ទាត់ប៉ះស្របនឹងអ័ក្សអាប់ស៊ីស។
សង់ក្រាប \(C\) អាស៊ីមតូតទ្រេត និងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ចំណុចរបត់នោះ ក្នុងតម្រុយតែមួយ។
ដំណោះស្រាយ
គេឲ្យ អនុគមន៍ \(y=f(x)=\frac{e^x-1}{e^x+1}\) មានក្រាប \(C\) ។
គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ និង អាស៊ីមតូត។
រកដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និងបរមាធៀបនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា \(f\) ជាអនុគមន៍ សេស និងបញ្ជាក់ផ្ចិតឆ្លុះ។
គូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) រួចរកសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ប៉ះក្រាប \(C\) ត្រង់ផ្ចិតឆ្លុះនោះ។
សង់ក្រាប \(C\) គេឲ្យ \(e=2.7\) និង \(e^{-1}=0.36\) ។
ដំណោះស្រាយ
គេឲ្យ អនុគមន៍ \(y=f(x)=\frac{e^x+1}{e^x-1}\) មានក្រាប \(C\) ។
រកដែនកំណត គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ និង អាស៊ីមតូត។
រកដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និងបរមាធៀបនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា \(f\) ជាអនុគមន៍ សេស និងបញ្ជាក់ផ្ចិតឆ្លុះ។
បន្ទាត់ \((T):y=3\) កាត់ខ្សែកោង \(C\) ត្រង់ \(M\) ។ គណនាកូអរដោនេនៃ \(M\) និងសមីការបន្ទាត់ប៉ះខ្សែកោង \(C\) ត្រង់ចំណុច \(M\) ។
គូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) រួចរកសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ប៉ះក្រាប \(C\) ត្រង់ផ្ចិតឆ្លុះនោះ។
សង់ក្រាប \(C\) គេឲ្យ \(e=2.7\) និង \(e^{-1}=0.36\) ។
ដំណោះស្រាយ
គេឲ្យអនុគមន៍ \(f\) ដែល \(y=f(x)=x^2e^{-x}\) មានក្រាប \(C\) ។
រកដែនកំណត់នៃ \(f\) ។
គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់និងអាស៊ីមតូត ។
បង្ហាញថាសមីការបន្ទាត់ \((L)\) ប៉ះខ្សែកោង \(C\) ត្រង់អាប់ស៊ីស \(x=2\) ស្របនឹងអ័ក្សអាបស៊ីស។
រកដេរិវេ សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និង បរមាធៀបនៃ \(f\) ។
គូសតារាងអថេរភាព និងសង់ក្រាប។
ដំណោះស្រាយ
គេឲ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់ដោយ \(y=f(x)=x-2+e^{1-x}\) តាងដោយក្រាប \(C\) ។
រកដែនកំណត់ \(D_f\) និង គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ រួចបញ្ជាក់សមីការអាស៊ីមតូត។
រកដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និងបរមាធៀប នៃ \(f\) ។
សិក្សាទីតាំងធៀបរវាងខ្សែកោង \(C\) ជាមួយបន្ទាត់ \(L\) កាត់តាមគល់តម្រុយ ហើយស្របនឹងអាស៊ីមតូតទ្រេត។
គូសតារាងអថេរភាពនិងសង់ក្រាប។
ដំណោះស្រាយ
គេអោយអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដែល \(f(x)=x+2-\frac{4e^x}{1+e^x}\) មានក្រាប \(C\) ក្នុងតម្រុយ \((o, \vec{i},\vec{j})\) ។
គណនាលីមីត \(f\) កាលណា \(x\to -\infty\) និង \(x\to +\infty\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((d_1): y=x+2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃក្រាប \(C\) កាលណា \(x\to-\infty\) ។ រួចសិក្សាទីតាំងក្រាប \(C\) ធៀបនឹងបន្ទាត់ \((d_1)\)។
ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(x\) គេបាន \(f(x)=x-1+\frac{4}{1+e^x}\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((d_2): y=x-2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \(C\) កាលណា \(x\to+\infty\) ។ រួចសិក្សាទីតាំងក្រាប \(C\) ធៀបនឹងបន្ទាត់ \((d_2)\) ។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) លើ \(\mathbb{R}\) ។ សរសេរសមីការបន្ទាត់ \((L)\) ប៉ះក្រាបត្រង់ចំណុចមានអាប់ស៊ីស \(x=0\) ។
សង់ក្រាប \(C\) បន្ទាត់ \((d_1),(d_2)\) និង \((L)\) ។
ដំណោះស្រាយ
គេឲ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់ចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(x\) ដែល \(f(x)=x-\frac{e^x-1}{e^x+1}\) មានក្រាបក្នុងតម្រុយ \((O, \vec{i},\vec{j})\) ឯកតាលើអ័ក្សយក \(2cm\) ។
ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(x;f(x)=x-1+\frac{2}{1+e^x}=x+1-\frac{2e^x}{1+e^x}\) ។
គណនាលីមីត \(\lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((d_1):y=x+1\) និង \((d_2):y=x-1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ។
សិក្សាទីតាំងធៀបរវាងក្រាប \((C)\) និង បន្ទាត់ \((d_1), (d_2)\) ។
បង្ហាញថាអនុគមន៍ \(f\) ជាអនុគមន៍សេស ។ សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) ។
សរសេរសមីការបន្ទាត់ \((L)\) ប៉ះក្រាបត្រង់ចំណុច មានអាប់ស៊ីសស្មើសូន្យ។ សង់ក្រាប \((C), (d_1), (d_2), (L)\) ក្នុងតម្រុយតែមួយ។
ដំណោះស្រាយ
គេឲ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដែល \(f(x)=x+2-\frac{4e^x}{e^x+2}\) មានក្រាប \(C\) ។
គណនាលីមីត \(\lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((d_1):y=x+2\) និង \((d_2):y=x-2\) ជាអាស៊ិមតូតទ្រេតនៃក្រាប \(C\)។សិក្សាទីតាំងក្រាប \(C\) ធៀបនឹងបន្ទាត់ \((d_1), (d_2)\) ។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) ។ គូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។ សរសេរសមីការបន្ទាត់ \(L\) ប៉ះក្រាប \(C\) ត្រង់ចំណុច \(A(\ln 2, \ln 2)\) ។
សង់ក្រាប \(C, (d_1), (d_2)\) និង \(L\) ។
ដំណោះស្រាយ
អនុគមន៍ \(h(x)=1+e^x(1-x)\) កំណត់ \(\forall x\in\mathbb{R}\) ។ ដោយពុំបាច់គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ចូរសិក្សាសញ្ញានៃ \(h(x)\) លើ \(\mathbb{R}\) ។
អនុគមន៍ \(y=f(x)=2+x(1+e^x)\) មានក្រាប \(C\) ។
គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់។
បំភ្លឺថា \(y=x+2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\)។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) ោដយប្រើលទ្ធផល \(A\) ។
សិក្សាទីតាំងធៀបនៃ ខ្សែកោង \(C\) ជាមួយអាស៊ីមតូតទ្រេត \(y=x+2\) ។
សង់ក្រាប \(C\) លើតម្រុយអរតូណរមេ។
ដំណោះស្រាយ
អនុគមន៍ \(h\) កំណត់ចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(x\) ដោយ \(h(x)=e^{2x}-2x-1\) ហើយមានតារាងអថេរភាពដូចខាងក្រោម៖
ដោយប្រើតារាងអថេរភាពនៃអនុគមន៍ \(h\) ចូរបញ្ជាក់ថា \(e^{2x}\geq 2x+1\) ចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(x\) ។
\(f\) ជាអនុគមន៍កំណត់ដោយ \(f(x)=(x+1)(e^{-2x}+1)\) ចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(x\) និង មានក្រាប \((C)\)។
គណនា \(f'(x)\) និង \(f'(0)\) ។ បញ្ជាក់ថាដេរីវេ \(f'(x)\) និងអនុគមន៍ \(h(x)\) មាន សញ្ញាដូចគ្នាចំពោះគ្រប់ \(x\neq 0\) ។
គណនា \(f(0), \lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) ។ សង់តារាងអថេរភាពរបស់អនុគមន៍ \(f\) ។
បង្ហាញថា \(f(x)=x+1+\left(\frac{x}{e^x}\right)\left(\frac{1}{e^x}\right)+\left(\frac{1}{e^x}\right)^2\) ។ បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((D)\) មានសមីការ \(y=x+1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេនៃ \((C)\) នៅខាង \(+\infty\) ។
សិក្សាទីតាំងរវាងក្រាប \((C)\) និងបន្ទាត់ \((D)\) ។
បន្ទាត់ \((\Delta)\) មួយស្របនឹងបន្ទាត់ \((D)\) ហើយប៉ះក្រាប \((C)\) ត្រង់ \(M\) ។ កំណត់កូអរដោនេនៃចំណុច \(M\) និង
សរសេរសមីការនៃបន្ទាត់ \((\Delta)\) ។សង់បន្ទាត់ \((D), (\Delta)\) និងក្រាប \((C)\) នៅក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((o,\vec{i}.\vec{j})\) តែមួយ។ (គេឲ្យ \(e=2.7\))
ដំណោះស្រាយ
\(f\) ជាអនុគមន៍កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x)=(1-x)e^x-1\) ។ គណនា \(f'(x)\) ។ សង់តារាងអថេរភាពនៃអនុគមន៍ \(f\) (ដោយមិនចាំបាច់គណនាលីមីតត្រង់ \(-\infty\) និង \(+\infty\) ) ។ទាញរកសញ្ញានៃ \(f(x)\) ។
\(g\) ជាអនុគមន៍កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(g(x)=(2-x)e^x+2-x\) ។
គណនា \(\lim_{x\to -\infty}g(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}g(x)\) ។ គណនា \(g'(x)\) ។ ដោយប្រើលទ្ធផលដែលបាននៅសំណួរទី (១) ចូរសិក្សាសញ្ញានៃ \(g'(x)\) រួចសង់តារាងអថេរភាពនៃ \(g\) ។
បង្ហាញថាខ្សែកោង \((C)\) តាងអនុគមន៍ \(g\) មានបន្ទាត់ \((D): y=2-x\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតកាលណា \(x\) ខិតទៅ \(-\infty\) ។ បញ្ញាក់ទីតាំងនៃខ្សែកោង \((C)\) ធៀបនឹង \((D)\) ។
កំណត់សមីការបន្ទាត់ប៉ះនឹងខ្សែកោង \((C)\) ដែលស្របនឹង \((D)\) ។
រកកូអរដោនេនៃចំណុចរបត់របស់ខ្សែកោង \((C)\) ។
សង់ខ្សែកោង \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((o, \vec{i},\vec{j})\) ។ (ឯកតាលើអ័ក្សស្មើ \(1cm\) ) ។
ដំណោះស្រាយ
អនុគម៍ \(f\) កំណត់ដោយ \(y=f(x)=x-1+2e^{-x}\) ហើយមានក្រាប \((C)\) ។
រក \(\lim_{x\to \pm\infty}f(x)\) ។ រកសមីការអាស៊ីមតូតទ្រេត \(L_1\) នៃក្រាប \(C\) ។ បង្ហាញាថា \(f\) មានអប្បបរមាត្រង់ \(x=\ln 2\) ។
សង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។ រកសមីការបន្ទាត់ \(L_2\) ដែលប៉ះក្រាប \(C\) ត្រង់ចំណុច \(A(0,1)\) ។
សង់បន្ទាត់ \(L_1, L_2\) នៅក្នុងតម្រុយអរដោនេតែមួយ។ គេឲ្យ \(\ln 2=0.7\) ។
គណនាក្រលាផ្ទៃផ្នែកប្លង់កំណត់ដោយអាស៊ីមតូតទ្រេត \(L_1\) ក្រាប \(C\) បន្ទាត់ \(x=0\) និង \(x=1\) ។
ដំណោះស្រាយ
គេឲ្យ \(f(x)=e^x\) និង \(g(x)=\ln(x+1)+1\) ។
ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាខ្សែកោង \((C_1): y=f(x)\) និង \((C_2):y=g(x)\) មានចំណុចរួម \(A(0,1)\) ។
គណនា \(f'(0)\) និង \(g'(0)\) រួចទាញថា \((C_1)\) និង \((C_2)\) ប៉ះគ្នាត្រង់ \(A\) ។
សរសេរសមីការបន្ទាត់រួមរវាង \((C_1)\) និង \((C_2)\) ។
ដំណោះស្រាយ
\(f\) ជាអនុគមន៍ កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x)=4-x-e^{-x}\) ។ គេតាងដោយ \(C\) ជាក្រាបរបស់វា។
រក \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\)
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \(D\) មានសមីការ \(y=-x+4\) ជាអាស៊ីមតូតនៃខ្សែកោង \(C\) ។
តើខ្សែកោង \(C\) នៅលើ ឬក្រោមបន្ទាត់ \(D\) ។ ចូរបញ្ញាក់។
ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាគ្រប់ចំនួនពិត \(x, f(x)=\frac{4e^x-xe^x-2}{e^x}\)
រក \(\lim_{x\to -\infty}f(x)\) (ប្រើលទ្ធផល \(\lim_{x\to -\infty}xe^x=0\) )
គណនា \(f'(x)\) ។ សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) ។ កំណត់តម្លៃពិតនៃអតិបរមារបស់ \(f\) ។
\(A\) ជាចំណុចនៅលើខ្សែកោង \(C\) ដែលមានអាប់ស៊ីស \(0\) ។ កំណត់សមីការបន្ទាត់ប៉ះខ្សែកោង \(C\) ត្រង់ \(A\) ។
បង្ហាញថាសមីការ \(f(x)=0\) មានចម្លើយតែមួយគត់ដែលគេតាងដោយ \(\beta\) នៅក្នុងចន្លោះ \([-1,0]\) ។
ដំណោះស្រាយ
គេមានអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x)=x+2-\frac{4e^x}{e^x+3}\) ។ គេតាងដោយក្រាបរបស់វានៅក្នុងប្លង់ប្រដាប់ដោយ
តម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O,\overrightarrow i,\overrightarrow j)\) ។គណនាលីមីតនៃ \(f\) ត្រង់ \(-\infty\) និង \(+\infty\) ។
សិក្សាទីតាំងធៀបនៃក្រាប \(C\) ធៀបនឹងបន្ទាត់ \(d_1\) ដែលមានសមីការ \(y=x+2\) ។
ស្រាយបំភ្លឺថាចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(x\) \(,f'(x)={\left(\frac{e^x-3}{e^x+3}\right)}^2\) ។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) លើ \(\mathbb{R}\) និង សង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
តើគេអាចថាយ៉ាងណាចំពោះបន្ទាត់ប៉ះ \(d_2\) នឹងក្រាប \(C\) ត្រង់ចំណុច \(I\) ដែលមានអាប់ស៊ីស \(ln(3)\) ។
សិក្សាទីតាំងនៃក្រាប \(C\) ធៀបនឹងបន្ទាត់ប៉ះ \(d_2\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ប៉ះ \(d_3\) ទៅនឹងក្រាប \(C\) ត្រង់ចំណុចមានអាប់ស៊ីសសូន្យមានសមីការ \(y=\frac{1}{4}x+1\)។
ដោយសន្មត់ថាចំណុច \(I\) ជាផ្ចិតឆ្លុះនៃក្រាប \(C\) និង ក្នុងតម្លៃប្រហែលនៃ \(ln(3)\) ចូរសង់ក្រាប \(C\) និង បន្ទាត់ប៉ះ\(d_1,d_2,d_3\) ។ (នៅលើតម្រុយនេះមួយឯកតាស្មើ\(2cm\)) ។
ដំណោះស្រាយ
គេមានអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x)=x+\frac{1-3e^x}{1+e^x}\) ។ គេតាងដោយ \(C\) ក្រាបរបស់វានៅក្នុងប្លង់ប្រដាប់ដោយតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O;\overrightarrow i;\overrightarrow j)\) ។
បង្ហាញថា \(f(x)=x+1-\frac{4e^x}{1+e^x}\) និង គណនាលីមីតនៃ \(f\) ត្រង់ \(-\infty\) ។ ស្រាយបំភ្លឺថាបន្ទាត់ \(d_1\) ដែលមានសមីការ \(y=x+1\) ជាអាស៊ីមតូតទៅនឹង \(C\) ត្រង់ \(-\infty\) ។ សិក្សាទីតាំងនៃ \(C\) ធៀបនឹងបន្ទាត់ \(d_1\) ។
គណនាលីមីត \(f\) ត្រង់ \(+\infty\) ។ ស្រាយបំភ្លឺថាបន្ទាត់ \(d_2\) មានសមីការ \(y=x-3\) ជាអាស៊ីមតូតទៅនឹងក្រាប \(C\) ត្រង់ \(+\infty\) ។សិក្សាទីតាំងនៃក្រាប \(C\) ធៀបនឹងបន្ទាត់ \(d_2\) ។
គណនាដេរីវេ \(f'(x)\) និង បង្ហាញថាគ្រប់ចំនួនពិត\(x,\)\(\;\;f(x)={\left(\frac{e^x-1}{e^x+1}\right)}^2\) ។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) រួចសង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។ សង់ក្រាប \(C\) និង អាស៊ីតតូត \(d_1\) និង \(d_2\) របស់វា ។
ដំណោះស្រាយ
ចម្លើយ និងដំណោះស្រាយ
បើកមើលចម្លើយ និងដំណោះស្រាយលម្អិត
ក. ចម្លើយសំណួរពហុជ្រើសរើស (MCQ)
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ក | ខ | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 31 | 32 | 33 | 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | 40 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 | 58 | 59 | 60 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 61 | 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | 68 | 69 | 70 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 71 | 72 | 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | 79 | 80 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 81 | 82 | 83 | 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | 90 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
| 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | 96 | 97 | 98 | 99 | 100 |
| ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក | ក |
ខ. ដំណោះស្រាយលម្អិតនៃលំហាត់អនុវត្តន៍
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = e^x - x - 1\) និងមានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនា \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to -\infty }f(x)\) ។
គណនា \(f'(x)\) រួចសិក្សាសញ្ញារបស់វា ទាញថា \(f\) មានអប្បបរមាធៀបមួយ រួចគណនាតម្លៃបរមាធៀបនោះ។ ចូរគូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា បន្ទាត់ \(d: y = -x - 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃខ្សែកោង \((C)\) កាលណា \(x\to -\infty\) ។
កំណត់កូអរដោនេនៃចំណុច \(P\) នៃ \((C)\) ដែលបន្ទាត់ប៉ះនឹង \((C)\) ត្រង់ចំណុចនេះស្របទៅនឹងបន្ទាត់ \(y = x\) ។
សង់ \((C)\) និងបន្ទាត់ \(d\) និងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(P\) ។ ( យក \( \ln 2 \approx 0.7\))
ដំណោះស្រាយ
គណនាលីមីត \(\displaystyle\lim_{x\to +\infty}f(x)\) និង \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty }f(x)\) ៖
កាលណា \(x\to +\infty\) ៖ \(\lim_{x\to +\infty} f(x) = \lim_{x\to +\infty} x\left(\frac{e^x}{x} - 1 - \frac{1}{x}\right) = +\infty\) ព្រោះ \(\lim_{x\to +\infty} \frac{e^x}{x} = +\infty\) និង \(\lim_{x\to +\infty} \frac{1}{x} = 0\) ។
កាលណា \(x\to -\infty\) ៖ \(\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} (e^x - x - 1) = 0 - (-\infty) - 1 = +\infty\) ព្រោះ \(\lim_{x\to -\infty} e^x = 0\) ។
គណនា \(f'(x)\) សិក្សាសញ្ញា និងគូសតារាងអថេរភាព ៖
ដេរីវេ ៖ ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) គេបាន \(f'(x) = (e^x - x - 1)' = e^x - 1\) ។
សញ្ញា \(f'(x)\) ៖ \(f'(x) = 0 \iff e^x - 1 = 0 \iff x = 0\) ។ - បើ \(x < 0 \implies f'(x) < 0\) (\(f\) ចុះដាច់ខាតលើ \((-\infty, 0)\)) ។
- បើ \(x > 0 \implies f'(x) > 0\) (\(f\) កើនដាច់ខាតលើ \((0, +\infty)\)) ។បរមាធៀប ៖ \(f'(x)\) ប្តូរសញ្ញាពី (\(-\)) ទៅ (\(+\)) ត្រង់ \(x = 0\) នាំឱ្យ \(f\) មានអប្បបរមាធៀបគឺ \(f(0) = e^0 - 0 - 1 = 0\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \(d: y = -x - 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ៖
ពិនិត្យផលដក ៖ \(f(x) - (-x - 1) = (e^x - x - 1) + x + 1 = e^x\) ។
លីមីត ៖ \(\lim_{x\to -\infty} [f(x) - (-x - 1)] = \lim_{x\to -\infty} e^x = 0\) ។
ដូចនេះ បន្ទាត់ \(d: y = -x - 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃក្រាប \((C)\) ខាង \(-\infty\) ។ទីតាំងធៀប ៖ ដោយ \(e^x > 0, \forall x \implies f(x) - y_d > 0\) នោះក្រាប \((C)\) នៅលើបន្ទាត់ \(d\) ជានិច្ច ។
កំណត់កូអរដោនេនៃចំណុច \(P\) ដែលបន្ទាត់ប៉ះស្របនឹងបន្ទាត់ \(y = x\) ៖
បន្ទាត់ \(y = x\) មានមេគុណប្រាប់ទិស \(m = 1\) ។
បន្ទាត់ប៉ះស្របនឹង \(y = x \iff f'(x_P) = 1 \iff e^{x_P} - 1 = 1 \iff e^{x_P} = 2 \iff x_P = \ln 2 \approx 0.7\) ។
អរដោនេ ៖ \(y_P = f(\ln 2) = e^{\ln 2} - \ln 2 - 1 = 2 - \ln 2 - 1 = 1 - \ln 2 \approx 0.3\) ។
ដូចនេះ ចំណុច \(P\) មានកូអរដោនេ \(P(\ln 2, 1 - \ln 2) \approx P(0.7, 0.3)\) ។សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \((T_P)\) ៖ \(y = 1\cdot(x - \ln 2) + 1 - \ln 2 = x + 1 - 2\ln 2 \approx x - 0.386\) ។
សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូត \(d\) និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T_P\) ក្នុងតម្រុយរួមគ្នា ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) \(d: y = -x - 1\) \(y = -x - 1\) ចំណុចអប្បបរមាធៀប \(O(0, 0)\) \((0, 0)\) ចំណុចប៉ះ \(P\) \(P(\ln 2, 1 - \ln 2)\) \((0.693, 0.307)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(P\) \(y = x + 1 - 2\ln 2\) \(y \approx x - 0.386\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = x - 1 + \dfrac{2}{e^x}\) និងមានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
កំណត់លីមីតនៃ \(f(x)\) កាលណា \(x \to +\infty\) ។ បង្ហាញថា បន្ទាត់ \(d: y = x - 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ។
បង្ហាញថា \(f(x) = \dfrac{xe^x - e^x + 2}{e^x}\) រួចទាញរកលីមីតនៃ \(f(x)\) កាលណា \(x \to -\infty\) ។
គណនា \(f'(x)\) រួចសិក្សាសញ្ញារបស់វា។ សង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
សរសេរសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ទៅនឹង \((C)\) ត្រង់ចំណុចដែលមានអាប់ស៊ីស \(0\) ។
តាមក្រាហ្វិក កំណត់ចំនួនឫសនៃសមីការ \(f(x) = 2\) រួចអមឫសទាំងនោះដោយចំនួនគត់ពីរតគ្នា។
ដំណោះស្រាយ
លីមីតត្រង់ \(+\infty\) និងអាស៊ីមតូតទ្រេត \(d\) ៖
\(\lim_{x\to +\infty} f(x) = \lim_{x\to +\infty} \left(x - 1 + \frac{2}{e^x}\right) = +\infty\) ព្រោះ \(\lim_{x\to +\infty} (x - 1) = +\infty\) និង \(\lim_{x\to +\infty} \frac{2}{e^x} = 0\) ។
\(\lim_{x\to +\infty} [f(x) - (x - 1)] = \lim_{x\to +\infty} \frac{2}{e^x} = 0 \implies d: y = x - 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) ។
ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - (x - 1) = \frac{2}{e^x} > 0, \forall x \implies\) ក្រាប \((C)\) នៅលើបន្ទាត់ \(d\) ជានិច្ច ។
ទម្រង់ប្រភាគនៃ \(f(x)\) និងលីមីតត្រង់ \(-\infty\) ៖
\(f(x) = x - 1 + \frac{2}{e^x} = \frac{(x - 1)e^x + 2}{e^x} = \frac{xe^x - e^x + 2}{e^x}\) (ពិត) ។
គណនាលីមីត ៖ \(\lim_{x\to -\infty} (xe^x - e^x + 2) = 0 - 0 + 2 = 2\) និង \(\lim_{x\to -\infty} e^x = 0^+\) ។
ដូចនេះ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} f(x) = \frac{2}{0^+} = +\infty\) ។
គណនា \(f'(x)\) សិក្សាសញ្ញា និងសង់តារាងអថេរភាព ៖
ដេរីវេ ៖ \(f'(x) = 1 - 2e^{-x} = \frac{e^x - 2}{e^x}\) ។
សញ្ញា ៖ \(f'(x) = 0 \iff e^x - 2 = 0 \iff x = \ln 2 \approx 0.693\) ។ - បើ \(x < \ln 2 \implies f'(x) < 0\) (\(f\) ចុះ); បើ \(x > \ln 2 \implies f'(x) > 0\) (\(f\) កើន) ។
អប្បបរមាធៀប ៖ \(f(\ln 2) = \ln 2 - 1 + \frac{2}{2} = \ln 2 \approx 0.693\) ។
តារាងអថេរភាព ៖
សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ត្រង់ \(x_0 = 0\) ៖ \(f(0) = 1\), \(f'(0) = 1 - 2 = -1 \implies (T): y = -1(x - 0) + 1 \iff y = -x + 1\) ។
កំណត់ចំនួនឫសនៃ \(f(x) = 2\) និងអមដោយចំនួនគត់ពីរតគ្នា ៖ ដោយ \(\min f = \ln 2 \approx 0.693 < 2\) ហើយ \(f \to +\infty\) សងខាង នោះបន្ទាត់ \(y = 2\) កាត់ក្រាប \((C)\) ត្រង់ពីរចំណុចផ្សេងគ្នា \(x_1 < \ln 2 < x_2\) (សមីការមានឫសពីរផ្សេងគ្នា) ៖ - \(f(-1) = 2e - 2 \approx 3.44 > 2\) និង \(f(0) = 1 < 2 \implies -1 < x_1 < 0\) ។
- \(f(2) = 1 + \frac{2}{e^2} \approx 1.27 < 2\) និង \(f(3) = 2 + \frac{2}{e^3} \approx 2.10 > 2 \implies 2 < x_2 < 3\) ។សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូត \(d\) និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) \(d: y = x - 1\) \(y = x - 1\) ចំណុចអប្បបរមាធៀប \(M(\ln 2, \ln 2)\) \((0.693, 0.693)\) ប្រសព្វអ័ក្ស \((Oy)\) \((0, 1)\) \((0, 1)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(x = 0\) \((T): y = -x + 1\) \(y = -x + 1\) ឫសទីមួយនៃ \(f(x) = 2\) \(x_1 \in (-1, 0)\) \(x_1 \approx -0.584\) ឫសទីពីរនៃ \(f(x) = 2\) \(x_2 \in (2, 3)\) \(x_2 \approx 2.843\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R} \setminus \{0\}\) ដោយ \(f(x) = \dfrac{e^x}{x}\) និងមានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនាលីមីត \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\), \(\lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to 0}f(x)\) ។ ទាញរកអាស៊ីមតូតនៃក្រាប \((C)\) ។
គណនា និងសិក្សាសញ្ញាដេរីវេ \(f'(x)\) ។ បង្ហាញថាអនុគមន៍ \(f\) មានអប្បបរមាមួយ។ គណនាតម្លៃអប្បបរមានេះ ហើយសង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា បន្ទាត់ប៉ះនឹងក្រាប \((C)\) ត្រង់អាប់ស៊ីស \(x_0 = 1\) ជាបន្ទាត់ស្របនឹងអ័ក្សអាប់ស៊ីស។
សង់ក្រាប \((C)\) ។ ប្រើក្រាប \((C)\) ចូរកំណត់តម្លៃ \(m\) ដើម្បីឱ្យសមីការ \(e^x - mx = 0\) មានឫស។
ដំណោះស្រាយ
គណនាលីមីត និងទាញរកអាស៊ីមតូតនៃក្រាប \((C)\) ៖
\(\lim_{x\to +\infty} \frac{e^x}{x} = +\infty\) (រូបមន្តគ្រឹះ) ។
\(\lim_{x\to -\infty} \frac{e^x}{x} = \frac{0}{-\infty} = 0 \implies y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) ជាអាស៊ីមតូតដេកខាង \(-\infty\) ។
\(\lim_{x\to 0^+} \frac{e^x}{x} = \frac{1}{0^+} = +\infty\) និង \(\lim_{x\to 0^-} \frac{e^x}{x} = \frac{1}{0^-} = -\infty \implies x = 0\) (អ័ក្ស \(Oy\)) ជាអាស៊ីមតូតឈរ ។
គណនា \(f'(x)\) សិក្សាសញ្ញា អប្បបរមា និងតារាងអថេរភាព ៖
\(f'(x) = \frac{(e^x)'x - e^x(x)'}{x^2} = \frac{(x - 1)e^x}{x^2}\) ។
ដោយ \(e^x > 0\) និង \(x^2 > 0\) ចំពោះគ្រប់ \(x \neq 0\) នោះសញ្ញានៃ \(f'(x)\) គឺតាម \((x - 1)\) ៖
\(f'(x) = 0 \iff x = 1\) ។ \(f'(x) < 0\) លើ \((-\infty, 0) \cup (0, 1)\) (\(f\) ចុះ) និង \(f'(x) > 0\) លើ \((1, +\infty)\) (\(f\) កើន) ។អប្បបរមាធៀបត្រង់ \(x = 1\) គឺ \(f(1) = \frac{e^1}{1} = e \approx 2.718\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(x_0 = 1\) ស្របនឹងអ័ក្សអាប់ស៊ីស ៖ \(f'(1) = 0 \implies (T): y = f'(1)(x - 1) + f(1) = e\) (ជាបន្ទាត់ដេក ស្របនឹងអ័ក្ស \(Ox\)) ។
ពិភាក្សាឫសនៃសមីការ \(e^x - mx = 0\) ៖ ចំពោះ \(x \neq 0\) សមីការសមមូលនឹង \(\frac{e^x}{x} = m \iff f(x) = m\) ។ តាមក្រាប និងតារាងអថេរភាព ៖ - បើ \(m < 0\) ៖ បន្ទាត់ \(y = m\) កាត់ \((C)\) ខ្នែង \(x < 0\) ត្រង់មួយចំណុច \(\implies\) មានឫសអវិជ្ជមានមួយ ។
- បើ \(0 \leq m < e\) ៖ បន្ទាត់ \(y = m\) មិនកាត់ \((C)\) ឡើយ \(\implies\) គ្មានឫស ។
- បើ \(m = e\) ៖ បន្ទាត់ \(y = e\) ប៉ះ \((C)\) ត្រង់ \((1, e)\) \(\implies\) មានឫសឌុប \(x = 1\) ។
- បើ \(m > e\) ៖ បន្ទាត់ \(y = m\) កាត់ \((C)\) ខ្នែង \(x > 0\) ត្រង់ពីរចំណុច \(\implies\) មានឫសវិជ្ជមានពីរ ។
សន្និដ្ឋាន ៖ សមីការមានឫសលុះត្រាតែ \(m < 0\) ឬ \(m \geq e\) ។សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R} \setminus \{0\}\) \((-\infty, 0) \cup (0, +\infty)\) អាស៊ីមតូតឈរ \(x = 0\) (អ័ក្ស \(Oy\)) \(x = 0\) អាស៊ីមតូតដេកខាង \(-\infty\) \(y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) \(y = 0\) ចំណុចអប្បបរមាធៀប \(M(1, e)\) \((1, 2.718)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(x = 1\) \(y = e\) (ស្របនឹងអ័ក្ស \(Ox\)) \(y \approx 2.718\) លក្ខខណ្ឌ \(e^x - mx = 0\) មានឫស \(m < 0\) ឬ \(m \geq e\) \(m \in (-\infty, 0) \cup [2.718, +\infty)\)
អនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = (2x + 1)e^{-2x}\) ហើយមានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនាលីមីតកាលណា \(x\) ខិតជិត \(-\infty\) និង \(+\infty\) រួចទាញសមីការអាស៊ីមតូតដេកនៃ \((C)\) ។
គណនាដេរីវេ \(f'(x)\) និងសិក្សាសញ្ញា រួចគូសតារាងអថេរភាព។
រកចំណុចប្រសព្វ \(A\) រវាងក្រាប \((C)\) និងអ័ក្ស \(x'Ox\) ។ សិក្សាសញ្ញានៃ \(f\) ។
សរសេរសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ទៅនឹងក្រាប \((C)\) ត្រង់ចំណុច \(A\) ។ សង់ក្រាប \((C)\) បន្ទាត់អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ក្នុងតម្រុយតែមួយ។
ដោយប្រើក្រាប \((C)\) ចូរកំណត់តម្លៃ \(m\) ដើម្បីឱ្យសមីការ \((2x + 1)e^{-2x} = m\) មានឫសពីរផ្សេងគ្នា។
ដំណោះស្រាយ
គណនាលីមីត និងទាញរកអាស៊ីមតូតដេក ៖
\(\lim_{x\to +\infty} (2x + 1)e^{-2x} = \lim_{x\to +\infty} \left(\frac{2x}{e^{2x}} + \frac{1}{e^{2x}}\right) = 0 \implies y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) ជាអាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) ។
\(\lim_{x\to -\infty} (2x + 1)e^{-2x} = (-\infty)(+\infty) = -\infty\) ។
គណនា \(f'(x)\) សិក្សាសញ្ញា និងគូសតារាងអថេរភាព ៖
\(f'(x) = 2e^{-2x} + (2x + 1)(-2e^{-2x}) = -4x e^{-2x}\) ។
ដោយ \(e^{-2x} > 0, \forall x\) នោះសញ្ញា \(f'(x)\) គឺតាម \(-4x\) ៖ \(f'(x) = 0 \iff x = 0\) ។
បើ \(x < 0 \implies f'(x) > 0\) (\(f\) កើន); បើ \(x > 0 \implies f'(x) < 0\) (\(f\) ចុះ) ។អតិបរមាធៀបត្រង់ \(x = 0\) គឺ \(f(0) = (2(0) + 1)e^0 = 1\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
រកចំណុចប្រសព្វ \(A\) និងសិក្សាសញ្ញានៃ \(f(x)\) ៖ \(f(x) = 0 \iff 2x + 1 = 0 \iff x = -\frac{1}{2} \implies A\left(-\frac{1}{2}, 0\right)\) ។
សញ្ញានៃ \(f(x)\) គឺតាម \((2x + 1)\) ៖ \(f(x) < 0\) លើ \(\left(-\infty, -\frac{1}{2}\right)\), \(f\left(-\frac{1}{2}\right) = 0\), \(f(x) > 0\) លើ \(\left(-\frac{1}{2}, +\infty\right)\) ។សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ត្រង់ \(A\) ៖ \(f'\left(-\frac{1}{2}\right) = 2e \approx 5.44 \implies (T): y = 2e\left(x + \frac{1}{2}\right) = 2ex + e \approx 5.437x + 2.718\) ។
កំណត់ \(m\) ដើម្បីឱ្យ \((2x + 1)e^{-2x} = m\) មានឫសពីរផ្សេងគ្នា ៖ សមីការសមមូលនឹង \(f(x) = m\) ។ តាមតារាងអថេរភាព \(f\) កើនពី \(-\infty\) ទៅ \(1\) ហើយចុះទៅជិត \(0\) ខាងស្តាំ។ ដូចនេះ បន្ទាត់ \(y = m\) កាត់ \((C)\) ត្រង់ពីរចំណុចផ្សេងគ្នា លុះត្រាតែ \(0 < m < 1\) ។
សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល អាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) \(y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) \(y = 0\) ចំណុចអតិបរមាធៀប \(M(0, 1)\) \((0, 1)\) ប្រសព្វអ័ក្ស \(Ox\) \(A\left(-\frac{1}{2}, 0\right)\) \((-0.5, 0)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(A\) \((T): y = 2ex + e\) \(y \approx 5.437x + 2.718\) លក្ខខណ្ឌឫសពីរផ្សេងគ្នា \(0 < m < 1\) \(m \in (0, 1)\)
គេកំណត់អនុគមន៍ \(f\) លើ \(\mathbb{R} \setminus \{0\}\) ដោយ \(f(x) = \dfrac{e^x}{e^x - 1}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
កំណត់ចំនួនពិត \(a\) និង \(b\) ដែល \(f(x) = a + \dfrac{b}{e^x - 1}\) ចំពោះគ្រប់ \(x \neq 0\) ។ ដោយប្រើទម្រង់នេះ ចូរគណនាលីមីត \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) រួចទាញរកសមីការអាស៊ីមតូតដេកនៃ \((C)\) ។
បង្ហាញថា \(f\) មានដេរីវេចំពោះគ្រប់ \(x \neq 0\) ហើយគណនា \(f'(x)\) ។ សិក្សាទិសដៅអថេរភាពនៃ \(f\) រួចគូសតារាងអថេរភាព ហើយគណនាលីមីតត្រង់ចុងដែនកំណត់ ។
រកអាស៊ីមតូតនៃក្រាប \((C)\) និងសមីការបន្ទាត់ \(T\) ប៉ះទៅនឹងក្រាប \((C)\) ត្រង់ចំណុចអាប់ស៊ីស \(1\) ។
សង់ក្រាប \((C)\) បន្ទាត់អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ក្នុងតម្រុយតែមួយ។
ដំណោះស្រាយ
កំណត់ \(a, b\) និងគណនាលីមីតត្រង់ \(+\infty\) ៖ \(f(x) = \frac{(e^x - 1) + 1}{e^x - 1} = 1 + \frac{1}{e^x - 1} \implies a = 1\) និង \(b = 1\) ។
\(\lim_{x\to +\infty} f(x) = 1 + 0 = 1 \implies y = 1\) ជាអាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) ។ភាពមានដេរីវេ គណនា \(f'(x)\) អថេរភាព និងលីមីតចុងដែនកំណត់ ៖
\(f\) មានដេរីវេលើ \(\mathbb{R} \setminus \{0\}\) ដោយភាគបែង \(e^x - 1 \neq 0\) ។
\(f'(x) = -\frac{(e^x - 1)'}{(e^x - 1)^2} = -\frac{e^x}{(e^x - 1)^2} < 0, \forall x \neq 0\) ។
ដូចនេះ \(f\) ចុះដាច់ខាតលើ \((-\infty, 0)\) និងចុះដាច់ខាតលើ \((0, +\infty)\) ។ គ្មានបរមាធៀបឡើយ។លីមីត ៖ \(\lim_{x\to -\infty} f(x) = 0\) ; \(\lim_{x\to 0^-} f(x) = -\infty\) ; \(\lim_{x\to 0^+} f(x) = +\infty\) ; \(\lim_{x\to +\infty} f(x) = 1\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
អាស៊ីមតូតទាំងអស់ និងសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ត្រង់ \(x = 1\) ៖ - អាស៊ីមតូតឈរ ៖ \(x = 0\) (អ័ក្ស \(Oy\)) ។
- អាស៊ីមតូតដេក ៖ \(y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) ខាង \(-\infty\) និង \(y = 1\) ខាង \(+\infty\) ។
- បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(x_0 = 1\) ៖ \(f(1) = \frac{e}{e-1} \approx 1.582\), \(f'(1) = -\frac{e}{(e-1)^2} \approx -0.921\) ៖\[(T): y = -\frac{e}{(e - 1)^2}x + \frac{e^2}{(e - 1)^2} \approx -0.921x + 2.503\]សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R} \setminus \{0\}\) \((-\infty, 0) \cup (0, +\infty)\) អាស៊ីមតូតឈរ \(x = 0\) (អ័ក្ស \(Oy\)) \(x = 0\) អាស៊ីមតូតដេកខាង \(-\infty\) \(y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) \(y = 0\) អាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) \(y = 1\) \(y = 1\) ចំណុចប៉ះ \(M\) \(M\left(1, \dfrac{e}{e-1}\right)\) \((1, 1.582)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(M\) \(y = -\dfrac{e}{(e-1)^2}x + \dfrac{e^2}{(e-1)^2}\) \(y \approx -0.921x + 2.503\)
តាង \(g(x) = (x - 1)e^x + 1\) ចំពោះ \(x \in \mathbb{R}\) ។ គណនា \(g'(x)\) ។ គូសតារាងអថេរភាពនៃ \(g\) ដោយមិនចាំបាច់គណនាលីមីត រួចទាញរកសញ្ញានៃ \(g(x)\) លើ \(\mathbb{R}\) ។
អនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = (x - 2)e^x + x\) ហើយមានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនាលីមីត \(\lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) ។
រកអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃក្រាប \((C)\) ។ សិក្សាទីតាំងធៀបនៃ \((C)\) ធៀបនឹងអាស៊ីមតូតទ្រេតវា។
គណនា \(f'(x)\) ។ ប្រើលទ្ធផលសំណួរ (a) សិក្សាសញ្ញានៃ \(f'(x)\) រួចគូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា ក្រាប \((C)\) មានចំណុចរបត់មួយដែលត្រូវគណនាកូអរដោនេ ហើយត្រង់ចំណុចរបត់នេះ ក្រាប \((C)\) មានបន្ទាត់ប៉ះស្របនឹងអ័ក្សអាប់ស៊ីស។
សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូតទ្រេត និងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ចំណុចរបត់នោះ ក្នុងតម្រុយតែមួយ។
ដំណោះស្រាយ
សិក្សាអនុគមន៍ជំនួយ \(g(x) = (x - 1)e^x + 1\) ៖
ដេរីវេ ៖ \(g'(x) = 1\cdot e^x + (x - 1)e^x = xe^x\) ។
សញ្ញា ៖ \(g'(x) = 0 \iff x = 0\) (ព្រោះ \(e^x > 0\)) ។ \(g'(x) < 0\) លើ \((-\infty, 0)\) និង \(g'(x) > 0\) លើ \((0, +\infty)\) ។
អប្បបរមាធៀប ៖ ត្រង់ \(x = 0\) គឺ \(g(0) = (0 - 1)e^0 + 1 = -1 + 1 = 0\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(g\) ៖
ទាញរកសញ្ញានៃ \(g(x)\) ៖ ដោយ \(g(0) = 0\) ជាតម្លៃអប្បបរមាដាច់ខាត នោះ \(g(x) \geq 0\) ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) (ហើយ \(g(x) > 0\) ចំពោះគ្រប់ \(x \neq 0\)) ។
សិក្សាអនុគមន៍ \(f(x) = (x - 2)e^x + x\) ៖
គណនាលីមីត ៖ - \(\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} (xe^x - 2e^x + x) = 0 - 0 + (-\infty) = -\infty\) (ដោយ \(\lim_{x\to -\infty} xe^x = 0\)) ។
- \(\lim_{x\to +\infty} f(x) = (+\infty)(+\infty) + (+\infty) = +\infty\) ។អាស៊ីមតូតទ្រេត និងទីតាំងធៀប ៖ \(\lim_{x\to -\infty} [f(x) - x] = \lim_{x\to -\infty} (x - 2)e^x = 0 \implies d: y = x\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ។
ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - x = (x - 2)e^x\) មានសញ្ញាដូច \((x - 2)\) ៖ - បើ \(x < 2 \implies (C)\) នៅក្រោម \(d\) ; បើ \(x = 2 \implies (C)\) កាត់ \(d\) ត្រង់ \(K(2, 2)\) ; បើ \(x > 2 \implies (C)\) នៅលើ \(d\) ។គណនា \(f'(x)\) និងតារាងអថេរភាព ៖ \(f'(x) = 1\cdot e^x + (x - 2)e^x + 1 = (x - 1)e^x + 1 = g(x)\) ។
ដោយ \(g(x) \geq 0\) នោះ \(f'(x) \geq 0, \forall x \in \mathbb{R}\) (ស្មើសូន្យតែត្រង់ \(x = 0\)) \(\implies f\) កើនដាច់ខាតលើ \(\mathbb{R}\) ។ចំណុចរបត់ និងបន្ទាត់ប៉ះផ្តេក ៖ \(f''(x) = g'(x) = xe^x\) ។ \(f''(x) = 0 \iff x = 0\) ។
ដោយ \(f''\) ប្តូរសញ្ញាពី (\(-\)) ទៅ (\(+\)) ត្រង់ \(x = 0\) នោះចំណុច \(I(0, f(0)) = I(0, -2)\) ជាចំណុចរបត់នៃក្រាប \((C)\) ។
ត្រង់ \(I(0, -2)\) មេគុណប្រាប់ទិសគឺ \(f'(0) = g(0) = 0\) នាំឱ្យបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(I\) មានសមីការ \(y = -2\) (ជាបន្ទាត់ដេក ស្របនឹងអ័ក្ស \(Ox\)) ។
សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូតទ្រេត \(d\) និងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ចំណុចរបត់ ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) \(d: y = x\) \(y = x\) ចំណុចរបត់ \(I(0, -2)\) \((0, -2)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ចំណុចរបត់ \(I\) \(y = -2\) (ស្របនឹងអ័ក្ស \(Ox\)) \(y = -2\) ចំណុចប្រសព្វជាមួយ \(d\) \(K(2, 2)\) \((2, 2)\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(y = f(x) = \dfrac{e^x - 1}{e^x + 1}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ និងអាស៊ីមតូត។
រកដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និងបរមាធៀបនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា \(f\) ជាអនុគមន៍សេស និងបញ្ជាក់ផ្ចិតឆ្លុះ។
គូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) រួចរកសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ប៉ះក្រាប \((C)\) ត្រង់ផ្ចិតឆ្លុះនោះ។
សង់ក្រាប \((C)\) គេឱ្យ \(e \approx 2.7\) និង \(e^{-1} \approx 0.36\) ។
ដំណោះស្រាយ
លីមីតចុងដែនកំណត់ និងអាស៊ីមតូត ៖
ដែនកំណត់ ៖ \(e^x + 1 > 0, \forall x \in \mathbb{R} \implies D = \mathbb{R}\) ។
\(\lim_{x\to +\infty} f(x) = \lim_{x\to +\infty} \frac{1 - e^{-x}}{1 + e^{-x}} = 1 \implies y = 1\) ជាអាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) ។
\(\lim_{x\to -\infty} f(x) = \frac{0 - 1}{0 + 1} = -1 \implies y = -1\) ជាអាស៊ីមតូតដេកខាង \(-\infty\) ។
ដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា និងបរមាធៀប ៖
\(f'(x) = \frac{e^x(e^x + 1) - (e^x - 1)e^x}{(e^x + 1)^2} = \frac{2e^x}{(e^x + 1)^2}\) ។
ដោយ \(e^x > 0\) និង \((e^x + 1)^2 > 0\) ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) នោះ \(f'(x) > 0, \forall x \in \mathbb{R}\) ។
ដូចនេះ \(f\) កើនដាច់ខាតលើ \(\mathbb{R}\) ហើយគ្មានបរមាធៀបឡើយ។
បង្ហាញថា \(f\) ជាអនុគមន៍សេស និងបញ្ជាក់ផ្ចិតឆ្លុះ ៖ ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R} \implies -x \in \mathbb{R}\) ៖
\[f(-x) = \frac{e^{-x} - 1}{e^{-x} + 1} = \frac{\frac{1}{e^x} - 1}{\frac{1}{e^x} + 1} = \frac{1 - e^x}{1 + e^x} = -\frac{e^x - 1}{e^x + 1} = -f(x)\]ដូចនេះ \(f\) ជាអនុគមន៍សេស ហើយគល់តម្រុយ \(O(0, 0)\) ជាផ្ចិតឆ្លុះនៃក្រាប \((C)\) ។តារាងអថេរភាព និងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ផ្ចិតឆ្លុះ ៖
តារាងអថេរភាព ៖
សមីការបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(O(0, 0)\) ៖ \(f'(0) = \frac{2e^0}{(e^0 + 1)^2} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}\) ៖
\[(T): y = f'(0)(x - 0) + f(0) = \frac{1}{2}x\]
សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ \(T\) ៖
តម្លៃពិសេស ៖ \(f(1) = \frac{e - 1}{e + 1} \approx \frac{1.7}{3.7} \approx 0.46\) និង \(f(-1) \approx -0.46\) ។
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតដេកខាង \(-\infty\) \(y = -1\) \(y = -1\) អាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) \(y = 1\) \(y = 1\) ផ្ចិតឆ្លុះ \(O(0, 0)\) \((0, 0)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ផ្ចិតឆ្លុះ \((T): y = \dfrac{1}{2}x\) \(y = 0.5x\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(y = f(x) = \dfrac{e^x + 1}{e^x - 1}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
រកដែនកំណត់ គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ និងអាស៊ីមតូត។
រកដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និងបរមាធៀបនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា \(f\) ជាអនុគមន៍សេស និងបញ្ជាក់ផ្ចិតឆ្លុះ។
បន្ទាត់ \((T_1): y = 3\) កាត់ខ្សែកោង \((C)\) ត្រង់ \(M\) ។ គណនាកូអរដោនេនៃ \(M\) និងសមីការបន្ទាត់ប៉ះខ្សែកោង \((C)\) ត្រង់ចំណុច \(M\) ។
គូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) និងសង់ក្រាប \((C)\) ។ (គេឱ្យ \(e \approx 2.7\) និង \(e^{-1} \approx 0.36\))
ដំណោះស្រាយ
ដែនកំណត់ លីមីតចុងដែន និងអាស៊ីមតូត ៖
\(e^x - 1 \neq 0 \iff x \neq 0 \implies D = \mathbb{R} \setminus \{0\} = (-\infty, 0) \cup (0, +\infty)\) ។
\(\lim_{x\to +\infty} f(x) = 1 \implies y = 1\) ជាអាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) ។
\(\lim_{x\to -\infty} f(x) = \frac{0 + 1}{0 - 1} = -1 \implies y = -1\) ជាអាស៊ីមតូតដេកខាង \(-\infty\) ។
\(\lim_{x\to 0^+} f(x) = \frac{2}{0^+} = +\infty\) និង \(\lim_{x\to 0^-} f(x) = \frac{2}{0^-} = -\infty \implies x = 0\) ជាអាស៊ីមតូតឈរ ។
ដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា និងបរមាធៀប ៖ \(f'(x) = \frac{e^x(e^x - 1) - (e^x + 1)e^x}{(e^x - 1)^2} = \frac{-2e^x}{(e^x - 1)^2} < 0, \forall x \neq 0\) ។
ដូចនេះ \(f\) ចុះដាច់ខាតលើ \((-\infty, 0)\) និងចុះដាច់ខាតលើ \((0, +\infty)\) ។ គ្មានបរមាធៀបឡើយ។ភាពសេស និងផ្ចិតឆ្លុះ ៖ \(f(-x) = \frac{e^{-x} + 1}{e^{-x} - 1} = \frac{1 + e^x}{1 - e^x} = -\frac{e^x + 1}{e^x - 1} = -f(x)\) នាំឱ្យ \(f\) ជាអនុគមន៍សេស ហើយគល់ \(O(0, 0)\) ជាផ្ចិតឆ្លុះនៃក្រាប \((C)\) ។
កូអរដោនេ \(M\) និងសមីការបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(M\) ៖ - ឱ្យ \(f(x) = 3 \iff \frac{e^x + 1}{e^x - 1} = 3 \iff e^x + 1 = 3e^x - 3 \iff 2e^x = 4 \iff e^x = 2 \iff x = \ln 2\) ។
ដូចនេះ ចំណុចប្រសព្វគឺ \(M(\ln 2, 3) \approx M(0.7, 3)\) ។
- មេគុណប្រាប់ទិស ៖ \(f'(\ln 2) = \frac{-2(2)}{(2 - 1)^2} = -4\) ។
- សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \((T_M)\) ត្រង់ \(M\) ៖\[(T_M): y = -4(x - \ln 2) + 3 = -4x + 4\ln 2 + 3 \approx -4x + 5.77\]តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូត និងបន្ទាត់ប៉ះ \((T_M)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R} \setminus \{0\}\) \((-\infty, 0) \cup (0, +\infty)\) អាស៊ីមតូតឈរ \(x = 0\) (អ័ក្ស \(Oy\)) \(x = 0\) អាស៊ីមតូតដេកខាង \(-\infty\) \(y = -1\) \(y = -1\) អាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) \(y = 1\) \(y = 1\) ចំណុច \(M\) \(M(\ln 2, 3)\) \((0.693, 3)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(M\) \((T_M): y = -4x + 4\ln 2 + 3\) \(y \approx -4x + 5.77\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់ដោយ \(y = f(x) = x^2 e^{-x}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
រកដែនកំណត់នៃ \(f\) ។
គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ និងអាស៊ីមតូត។
បង្ហាញថាសមីការបន្ទាត់ \((L)\) ប៉ះខ្សែកោង \((C)\) ត្រង់អាប់ស៊ីស \(x = 2\) ស្របនឹងអ័ក្សអាប់ស៊ីស។
រកដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និងបរមាធៀបនៃ \(f\) ។
គូសតារាងអថេរភាព និងសង់ក្រាប \((C)\) ។
ដំណោះស្រាយ
ដែនកំណត់នៃ \(f\) ៖ អនុគមន៍ \(f\) កំណត់ចំពោះគ្រប់ចំនួនពិត \(x \implies D = \mathbb{R}\) ។
គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ និងអាស៊ីមតូត ៖
\(\lim_{x\to +\infty} f(x) = \lim_{x\to +\infty} \frac{x^2}{e^x} = 0 \implies y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) ជាអាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) ។
\(\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} x^2 e^{-x} = (+\infty)(+\infty) = +\infty\) ។
បន្ទាត់ \((L)\) ប៉ះក្រាប \((C)\) ត្រង់ \(x = 2\) ស្របនឹងអ័ក្សអាប់ស៊ីស ៖
ដេរីវេ ៖ \(f'(x) = 2x e^{-x} + x^2(-e^{-x}) = x(2 - x)e^{-x}\) ។
ត្រង់ \(x = 2\) ៖ \(f'(2) = 2(2 - 2)e^{-2} = 0\) ។
មេគុណប្រាប់ទិសស្មើសូន្យ នាំឱ្យបន្ទាត់ប៉ះ \((L)\) មានសមីការ ៖
\[(L): y = f(2) = 2^2 e^{-2} = \frac{4}{e^2} \approx 0.541\]សមីការមានរាង \(y = \text{const}\) ដូចនេះបន្ទាត់ \((L)\) ជាបន្ទាត់ដេក ស្របនឹងអ័ក្សអាប់ស៊ីស \((Ox)\) ។
សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និងបរមាធៀប ៖ ដោយ \(e^{-x} > 0, \forall x\) នោះសញ្ញា \(f'(x)\) គឺតាម \(x(2 - x)\) ៖ - \(f'(x) = 0 \iff x = 0\) ឬ \(x = 2\) ។
- បើ \(x \in (-\infty, 0) \cup (2, +\infty) \implies f'(x) < 0\) (\(f\) ចុះ) ។
- បើ \(x \in (0, 2) \implies f'(x) > 0\) (\(f\) កើន) ។
- អប្បបរមាធៀបត្រង់ \(x = 0\) គឺ \(f(0) = 0\) ។
- អតិបរមាធៀបត្រង់ \(x = 2\) គឺ \(f(2) = \frac{4}{e^2} \approx 0.541\) ។តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
សង់ក្រាប \((C)\) និងបន្ទាត់ប៉ះ \((L)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតដេកខាង \(+\infty\) \(y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) \(y = 0\) ចំណុចអប្បបរមាធៀប \(O(0, 0)\) \((0, 0)\) ចំណុចអតិបរមាធៀប \(M\left(2, \dfrac{4}{e^2}\right)\) \((2, 0.541)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(M\) \((L): y = \dfrac{4}{e^2}\) \(y \approx 0.541\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់ដោយ \(y = f(x) = x - 2 + e^{1-x}\) តាងដោយក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
រកដែនកំណត់ \(D_f\) និងគណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ រួចបញ្ជាក់សមីការអាស៊ីមតូត។
រកដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា \(f'(x)\) និងបរមាធៀបនៃ \(f\) ។
សិក្សាទីតាំងធៀបរវាងខ្សែកោង \((C)\) ជាមួយបន្ទាត់ \(L\) កាត់តាមគល់តម្រុយ ហើយស្របនឹងអាស៊ីមតូតទ្រេត។
គូសតារាងអថេរភាព និងសង់ក្រាប \((C)\) ។
ដំណោះស្រាយ
ដែនកំណត់ លីមីតចុងដែន និងអាស៊ីមតូត ៖
ដែនកំណត់ ៖ \(D_f = \mathbb{R}\) ។
\(\lim_{x\to +\infty} f(x) = +\infty\) និង \(\lim_{x\to +\infty} [f(x) - (x - 2)] = \lim_{x\to +\infty} e^{1-x} = 0 \implies d: y = x - 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) ។
\(\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} (x - 2 + e^{1-x}) = +\infty\) (ព្រោះ \(e^{1-x} \to +\infty\) លឿនជាង \(x \to -\infty\)) ។
ដេរីវេ សិក្សាសញ្ញា និងបរមាធៀប ៖
\(f'(x) = 1 - e^{1-x}\) ។
\(f'(x) = 0 \iff e^{1-x} = 1 \iff 1 - x = 0 \iff x = 1\) ។ - បើ \(x < 1 \implies 1 - x > 0 \implies e^{1-x} > 1 \implies f'(x) < 0\) (\(f\) ចុះ) ។
- បើ \(x > 1 \implies 1 - x < 0 \implies e^{1-x} < 1 \implies f'(x) > 0\) (\(f\) កើន) ។អប្បបរមាធៀបត្រង់ \(x = 1\) គឺ \(f(1) = 1 - 2 + e^0 = -1 + 1 = 0\) ។
ទីតាំងធៀបរវាង \((C)\) និងបន្ទាត់ \(L\) កាត់តាមគល់តម្រុយ ស្របនឹង \(d\) ៖
បន្ទាត់ \(L\) កាត់តាម \(O(0, 0)\) និងស្របនឹង \(d: y = x - 2\) មានសមីការ \(L: y = x\) ។
ពិនិត្យផលដក ៖ \(f(x) - x = (x - 2 + e^{1-x}) - x = e^{1-x} - 2\) ។
\(f(x) - x = 0 \iff e^{1-x} = 2 \iff 1 - x = \ln 2 \iff x = 1 - \ln 2 \approx 1 - 0.7 = 0.3\) ។ - បើ \(x < 1 - \ln 2 \implies e^{1-x} > 2 \implies f(x) - x > 0\) នាំឱ្យ \((C)\) នៅលើ \(L\) ។
- បើ \(x > 1 - \ln 2 \implies e^{1-x} < 2 \implies f(x) - x < 0\) នាំឱ្យ \((C)\) នៅក្រោម \(L\) ។
- បើ \(x = 1 - \ln 2\) នាំឱ្យ \((C)\) កាត់ \(L\) ត្រង់ \(P(1 - \ln 2, 1 - \ln 2) \approx P(0.3, 0.3)\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូតទ្រេត \(d\) និងបន្ទាត់ \(L\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D_f = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) \(d: y = x - 2\) \(y = x - 2\) ចំណុចអប្បបរមាធៀប \(M(1, 0)\) \((1, 0)\) បន្ទាត់កាត់តាមគល់ស្រប \(d\) \(L: y = x\) \(y = x\) ប្រសព្វរវាង \((C)\) និង \(L\) \(P(1 - \ln 2, 1 - \ln 2)\) \((0.307, 0.307)\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = x + 2 - \dfrac{4e^x}{1 + e^x}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនាលីមីត \(f\) កាលណា \(x\to -\infty\) និង \(x\to +\infty\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((d_1): y = x + 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ខាង \(-\infty\) ។ សិក្សាទីតាំងក្រាប \((C)\) ធៀបនឹង \((d_1)\) ។
ផ្ទៀងផ្ទាត់ថាចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) គេបាន \(f(x) = x - 2 + \dfrac{4}{1 + e^x}\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((d_2): y = x - 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ខាង \(+\infty\) ។ សិក្សាទីតាំងក្រាប \((C)\) ធៀបនឹង \((d_2)\) ។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) លើ \(\mathbb{R}\) ។ សរសេរសមីការបន្ទាត់ \((L)\) ប៉ះក្រាប \((C)\) ត្រង់ចំណុចមានអាប់ស៊ីស \(x = 0\) ។
សង់ក្រាប \((C)\) បន្ទាត់ \((d_1), (d_2)\) និង \((L)\) ។
ដំណោះស្រាយ
គណនាលីមីតនៃ \(f\) ត្រង់ \(-\infty\) និង \(+\infty\) ៖
កាលណា \(x\to -\infty\) ៖ \(\lim_{x\to -\infty} e^x = 0 \implies \lim_{x\to -\infty} \frac{4e^x}{1 + e^x} = \frac{0}{1} = 0\) ។
ដូចនេះ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} (x + 2 - 0) = -\infty\) ។កាលណា \(x\to +\infty\) ៖ \(\lim_{x\to +\infty} \frac{4e^x}{1 + e^x} = \lim_{x\to +\infty} \frac{4}{e^{-x} + 1} = 4\) ។
ដូចនេះ \(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} f(x) = \lim_{x\to +\infty} (x + 2 - 4) = +\infty\) ។
អាស៊ីមតូតទ្រេត \((d_1)\) និងទីតាំងធៀប ៖
\(\lim_{x\to -\infty} [f(x) - (x + 2)] = \lim_{x\to -\infty} \left(-\frac{4e^x}{1 + e^x}\right) = 0 \implies (d_1): y = x + 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ។
ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - (x + 2) = -\frac{4e^x}{1 + e^x} < 0, \forall x \in \mathbb{R}\) នាំឱ្យក្រាប \((C)\) នៅក្រោមបន្ទាត់ \((d_1)\) ជានិច្ច ។
ផ្ទៀងផ្ទាត់សមភាព \(f(x) = x - 2 + \dfrac{4}{1 + e^x}\) ៖
\[f(x) = x + 2 - \frac{4e^x}{1 + e^x} = x + 2 - \frac{4(e^x + 1) - 4}{1 + e^x} = x + 2 - 4 + \frac{4}{1 + e^x} = x - 2 + \frac{4}{1 + e^x} \quad{} \text{(ពិត)}\]អាស៊ីមតូតទ្រេត \((d_2)\) និងទីតាំងធៀប ៖
\(\lim_{x\to +\infty} [f(x) - (x - 2)] = \lim_{x\to +\infty} \frac{4}{1 + e^x} = 0 \implies (d_2): y = x - 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) ។
ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - (x - 2) = \frac{4}{1 + e^x} > 0, \forall x \in \mathbb{R}\) នាំឱ្យក្រាប \((C)\) នៅលើបន្ទាត់ \((d_2)\) ជានិច្ច ។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) និងសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \((L)\) ត្រង់ \(x = 0\) ៖
ដេរីវេ ៖ \(f'(x) = 1 - \frac{4e^x(1 + e^x) - 4e^x(e^x)}{(1 + e^x)^2} = 1 - \frac{4e^x}{(1 + e^x)^2} = \frac{(1 + e^x)^2 - 4e^x}{(1 + e^x)^2} = \frac{(e^x - 1)^2}{(1 + e^x)^2}\) ។
សញ្ញា ៖ \(f'(x) \geq 0, \forall x \in \mathbb{R}\) ដោយ \(f'(x) = 0 \iff e^x - 1 = 0 \iff x = 0\) ។
ដូចនេះ \(f\) កើនដាច់ខាតលើ \(\mathbb{R}\) ។តារាងអថេរភាព ៖
បន្ទាត់ប៉ះ \((L)\) ត្រង់ \(x = 0\) ៖ \(f(0) = 0 + 2 - \frac{4}{2} = 0\) និង \(f'(0) = 0\) ៖
\[(L): y = f'(0)(x - 0) + f(0) \implies y = 0 \quad{} (\text{អ័ក្សអាប់ស៊ីស } Ox)\]
សង់ក្រាប \((C)\) បន្ទាត់ \((d_1), (d_2)\) និង \((L)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) \((d_1): y = x + 2\) \(y = x + 2\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) \((d_2): y = x - 2\) \(y = x - 2\) ចំណុចរបត់ \(O(0, 0)\) \((0, 0)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ចំណុចរបត់ \((L): y = 0\) (អ័ក្ស \(Ox\)) \(y = 0\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = x - \dfrac{e^x - 1}{e^x + 1}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
ផ្ទៀងផ្ទាត់ថា \(f(x) = x - 1 + \dfrac{2}{1 + e^x} = x + 1 - \dfrac{2e^x}{1 + e^x}\) ។
គណនាលីមីត \(\lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((d_1): y = x + 1\) និង \((d_2): y = x - 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ។
សិក្សាទីតាំងធៀបរវាងក្រាប \((C)\) និងបន្ទាត់ \((d_1), (d_2)\) ។
បង្ហាញថាអនុគមន៍ \(f\) ជាអនុគមន៍សេស ។ សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) ។
សរសេរសមីការបន្ទាត់ \((L)\) ប៉ះក្រាបត្រង់ចំណុចអាប់ស៊ីសស្មើសូន្យ។ សង់ក្រាប \((C), (d_1), (d_2), (L)\) ក្នុងតម្រុយតែមួយ។
ដំណោះស្រាយ
បំលែងកន្សោម លីមីត និងអាស៊ីមតូតទ្រេត ៖
ផ្ទៀងផ្ទាត់សមភាព ៖ - \(f(x) = x - \frac{(e^x + 1) - 2}{e^x + 1} = x - 1 + \frac{2}{1 + e^x}\) (ពិត) ។
- \(f(x) = x - \frac{2e^x - (e^x + 1)}{e^x + 1} = x + 1 - \frac{2e^x}{1 + e^x}\) (ពិត) ។គណនាលីមីត ៖ \(\lim_{x\to -\infty} f(x) = -\infty\) និង \(\lim_{x\to +\infty} f(x) = +\infty\) ។
អាស៊ីមតូតទ្រេត ៖ - \(\lim_{x\to -\infty} [f(x) - (x + 1)] = \lim_{x\to -\infty} \left(-\frac{2e^x}{1 + e^x}\right) = 0 \implies (d_1): y = x + 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ។
- \(\lim_{x\to +\infty} [f(x) - (x - 1)] = \lim_{x\to +\infty} \frac{2}{1 + e^x} = 0 \implies (d_2): y = x - 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) ។ទីតាំងធៀប ៖ - \(f(x) - (x + 1) = -\frac{2e^x}{1 + e^x} < 0 \implies (C)\) នៅក្រោម \((d_1)\) ជានិច្ច ។
- \(f(x) - (x - 1) = \frac{2}{1 + e^x} > 0 \implies (C)\) នៅលើ \((d_2)\) ជានិច្ច ។
ភាពសេស និងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
ភាពសេស ៖ \(f(-x) = -x - \frac{e^{-x} - 1}{e^{-x} + 1} = -x - \left(-\frac{e^x - 1}{e^x + 1}\right) = -\left(x - \frac{e^x - 1}{e^x + 1}\right) = -f(x)\) នាំឱ្យ \(f\) ជាអនុគមន៍សេស និងមាន \(O(0, 0)\) ជាផ្ចិតឆ្លុះ ។
ដេរីវេ ៖ \(f'(x) = 1 - \frac{2e^x}{(1 + e^x)^2} = \frac{(1 + e^x)^2 - 2e^x}{(1 + e^x)^2} = \frac{e^{2x} + 1}{(1 + e^x)^2} > 0, \forall x \in \mathbb{R}\) ។
ដូចនេះ \(f\) កើនដាច់ខាតលើ \(\mathbb{R}\) ។
តារាងអថេរភាព ៖
សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \((L)\) ត្រង់ \(x = 0\) ៖ \(f(0) = 0\), \(f'(0) = \frac{1 + 1}{(1 + 1)^2} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2} \implies (L): y = \frac{1}{2}x\) ។
សង់ក្រាប \((C), (d_1), (d_2), (L)\) ក្នុងតម្រុយតែមួយ ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) \((d_1): y = x + 1\) \(y = x + 1\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) \((d_2): y = x - 1\) \(y = x - 1\) ផ្ចិតឆ្លុះ \(O(0, 0)\) \((0, 0)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ផ្ចិតឆ្លុះ \((L): y = \dfrac{1}{2}x\) \(y = 0.5x\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = x + 2 - \dfrac{4e^x}{e^x + 2}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនាលីមីត \(\lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) ។
បង្ហាញថាបន្ទាត់ \((d_1): y = x + 2\) និង \((d_2): y = x - 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ។ សិក្សាទីតាំងក្រាប \((C)\) ធៀបនឹង \((d_1), (d_2)\) ។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) ។ គូសតារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។ សរសេរសមីការបន្ទាត់ \(L\) ប៉ះក្រាប \((C)\) ត្រង់ចំណុច \(A(\ln 2, \ln 2)\) ។
សង់ក្រាប \((C), (d_1), (d_2)\) និង \(L\) ។
ដំណោះស្រាយ
គណនាលីមីត ៖ - \(\lim_{x\to -\infty} \frac{4e^x}{e^x + 2} = 0 \implies \lim_{x\to -\infty} f(x) = -\infty\) ។
- \(\lim_{x\to +\infty} \frac{4e^x}{e^x + 2} = 4 \implies \lim_{x\to +\infty} f(x) = +\infty\) ។អាស៊ីមតូតទ្រេត \((d_1), (d_2)\) និងទីតាំងធៀប ៖
\(\lim_{x\to -\infty} [f(x) - (x + 2)] = \lim_{x\to -\infty} \left(-\frac{4e^x}{e^x + 2}\right) = 0 \implies (d_1): y = x + 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ។
ទីតាំង ៖ \(f(x) - (x + 2) = -\frac{4e^x}{e^x + 2} < 0 \implies (C)\) នៅក្រោម \((d_1)\) ជានិច្ច ។សរសេរ \(f(x) = x + 2 - \frac{4(e^x + 2) - 8}{e^x + 2} = x - 2 + \frac{8}{e^x + 2}\) ។
\(\lim_{x\to +\infty} [f(x) - (x - 2)] = \lim_{x\to +\infty} \frac{8}{e^x + 2} = 0 \implies (d_2): y = x - 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) ។
ទីតាំង ៖ \(f(x) - (x - 2) = \frac{8}{e^x + 2} > 0 \implies (C)\) នៅលើ \((d_2)\) ជានិច្ច ។
អថេរភាព តារាងអថេរភាព និងបន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(A(\ln 2, \ln 2)\) ៖
\(f'(x) = 1 - \frac{4e^x(e^x + 2) - 4e^x(e^x)}{(e^x + 2)^2} = 1 - \frac{8e^x}{(e^x + 2)^2} = \frac{(e^x + 2)^2 - 8e^x}{(e^x + 2)^2} = \frac{(e^x - 2)^2}{(e^x + 2)^2} \geq 0\) ។
\(f'(x) = 0 \iff e^x - 2 = 0 \iff x = \ln 2 \approx 0.693\) ។
ដូចនេះ \(f\) កើនដាច់ខាតលើ \(\mathbb{R}\) ។តារាងអថេរភាព ៖
បន្ទាត់ប៉ះ \((L)\) ត្រង់ \(A(\ln 2, \ln 2)\) ៖ ដោយ \(f'(\ln 2) = 0\) នាំឱ្យ ៖
\[(L): y = f'(\ln 2)(x - \ln 2) + f(\ln 2) \implies y = \ln 2 \approx 0.693 \quad{} (\text{បន្ទាត់ដេក})\]
សង់ក្រាប \((C), (d_1), (d_2)\) និង \((L)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) \((d_1): y = x + 2\) \(y = x + 2\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) \((d_2): y = x - 2\) \(y = x - 2\) ចំណុចរបត់ \(A\) \(A(\ln 2, \ln 2)\) \((0.693, 0.693)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(A\) \((L): y = \ln 2\) \(y \approx 0.693\)
អនុគមន៍ \(h(x) = 1 + e^x(1 - x)\) កំណត់ \(\forall x \in \mathbb{R}\) ។ ដោយពុំបាច់គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់ ចូរសិក្សាសញ្ញានៃ \(h(x)\) លើ \(\mathbb{R}\) ។
អនុគមន៍ \(y = f(x) = 2 + x(1 + e^x)\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនាលីមីតចុងដែនកំណត់។
បំភ្លឺថា \(y = x + 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ។
សិក្សាអថេរភាពនៃ \(f\) និងទីតាំងធៀបនៃ \((C)\) ធៀបនឹងអាស៊ីមតូតទ្រេត \(y = x + 2\) ។
សង់ក្រាប \((C)\) លើតម្រុយអរតូណរម៉ាល់។
ដំណោះស្រាយ
សិក្សាសញ្ញានៃ \(h(x) = 1 + e^x(1 - x)\) ៖
ដេរីវេ ៖ \(h'(x) = e^x(1 - x) + e^x(-1) = -xe^x\) ។
សញ្ញា \(h'(x)\) ៖ \(h'(x) = 0 \iff x = 0\) ។ \(h'(x) > 0\) លើ \((-\infty, 0)\) និង \(h'(x) < 0\) លើ \((0, +\infty)\) ។
តម្លៃអតិបរមាដាច់ខាត ៖ ត្រង់ \(x = 0\) គឺ \(h(0) = 1 + e^0(1 - 0) = 2\) ។
ភាពជាបន្ត និងសញ្ញានៃ \(h(x)\) ៖ - លើ \((-\infty, 0]\) អនុគមន៍កើនពី \(1\) ទៅ \(2\) នាំឱ្យ \(h(x) > 0\) ជានិច្ចលើចន្លោះនេះ ។
- លើ \([0, +\infty)\) អនុគមន៍ចុះពី \(2\) ទៅ \(-\infty\) នោះសមីការ \(h(x) = 0\) មានឫសតែមួយគត់ \(\alpha \approx 1.28\) ។
សន្និដ្ឋាន ៖ \(h(x) > 0\) លើ \((-\infty, \alpha)\) ; \(h(\alpha) = 0\) ; \(h(x) < 0\) លើ \((\alpha, +\infty)\) ។
សិក្សាអនុគមន៍ \(f(x) = 2 + x(1 + e^x) = x + 2 + xe^x\) ៖
គណនាលីមីត ៖ - \(\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} (x + 2 + xe^x) = -\infty\) (ដោយ \(\lim_{x\to -\infty} xe^x = 0\)) ។
- \(\lim_{x\to +\infty} f(x) = +\infty\) ។អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ៖ \(\lim_{x\to -\infty} [f(x) - (x + 2)] = \lim_{x\to -\infty} xe^x = 0 \implies d: y = x + 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ។
ទីតាំងធៀប និងអថេរភាព ៖ - ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - (x + 2) = xe^x\) មានសញ្ញាដូច \(x\) ៖ បើ \(x < 0 \implies (C)\) នៅក្រោម \(d\) ; បើ \(x = 0 \implies (C)\) កាត់ \(d\) ត្រង់ \((0, 2)\) ; បើ \(x > 0 \implies (C)\) នៅលើ \(d\) ។
- ដេរីវេ ៖ \(f'(x) = 1 + (1 + e^x) + xe^x = 2 + (x + 1)e^x > 0, \forall x \in \mathbb{R} \implies f\) កើនជានិច្ចលើ \(\mathbb{R}\) ។
សង់ក្រាប \((C)\) និងអាស៊ីមតូតទ្រេត \(d\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) \(d: y = x + 2\) \(y = x + 2\) ប្រសព្វអ័ក្ស \((Oy)\) \((0, 2)\) \((0, 2)\) ទីតាំងធៀបជាមួយ \(d\) \((C)\) នៅក្រោម \(d\) លើ \((-\infty, 0)\) កាត់ \(d\) ត្រង់ \((0, 2)\)
អនុគមន៍ \(h\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(h(x) = e^{2x} - 2x - 1\) ។ បញ្ជាក់ថា \(e^{2x} \geq 2x + 1\) ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) ។
\(f\) ជាអនុគមន៍កំណត់ដោយ \(f(x) = (x + 1)(e^{-2x} + 1)\) ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) និងមានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
គណនា \(f'(x)\) និង \(f'(0)\) ។ បញ្ជាក់ថា \(f'(x)\) និង \(h(x)\) មានសញ្ញាដូចគ្នាចំពោះគ្រប់ \(x \neq 0\) ។
គណនា \(f(0), \lim_{x\to -\infty}f(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}f(x)\) ។ សង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ។
បង្ហាញថា \(f(x) = x + 1 + \left(\frac{x}{e^x}\right)\left(\frac{1}{e^x}\right) + \left(\frac{1}{e^x}\right)^2\) ។ បង្ហាញថា \((D): y = x + 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) ។
សិក្សាទីតាំងរវាងក្រាប \((C)\) និងបន្ទាត់ \((D)\) ។
បន្ទាត់ \((\Delta)\) មួយស្របនឹងបន្ទាត់ \((D)\) ហើយប៉ះក្រាប \((C)\) ត្រង់ \(M\) ។ កំណត់កូអរដោនេ \(M\) និងសរសេរសមីការ \((\Delta)\) ។
សង់បន្ទាត់ \((D), (\Delta)\) និងក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយតែមួយ (គេឱ្យ \(e \approx 2.7\)) ។
ដំណោះស្រាយ
បញ្ជាក់ថា \(e^{2x} \geq 2x + 1\) ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) ៖
ដេរីវេ ៖ \(h'(x) = 2e^{2x} - 2 = 2(e^{2x} - 1)\) ។
សញ្ញា ៖ \(h'(x) = 0 \iff e^{2x} = 1 \iff x = 0\) ។ \(h'(x) < 0\) លើ \((-\infty, 0)\) និង \(h'(x) > 0\) លើ \((0, +\infty)\) ។
អប្បបរមាដាច់ខាត ៖ ត្រង់ \(x = 0\) គឺ \(h(0) = e^0 - 0 - 1 = 0\) ។
ដោយ \(h(0) = 0\) ជាតម្លៃអប្បបរមាដាច់ខាត នោះ \(h(x) \geq 0 \implies e^{2x} - 2x - 1 \geq 0 \implies e^{2x} \geq 2x + 1, \forall x \in \mathbb{R}\) ។
សិក្សាអនុគមន៍ \(f(x) = (x + 1)(e^{-2x} + 1)\) ៖
គណនា \(f'(x)\) និងប្រៀបធៀបសញ្ញាជាមួយ \(h(x)\) ៖
\[\begin{aligned} f'(x) &= 1\cdot(e^{-2x} + 1) + (x + 1)(-2e^{-2x}) = e^{-2x} + 1 - (2x + 2)e^{-2x} \\ &= 1 - (2x + 1)e^{-2x} = e^{-2x}(e^{2x} - 2x - 1) = e^{-2x} h(x) \end{aligned}\]\(f'(0) = e^0 h(0) = 1 \cdot 0 = 0\) ។
ដោយ \(e^{-2x} > 0, \forall x \in \mathbb{R}\) នោះ \(f'(x)\) និង \(h(x)\) មានសញ្ញាដូចគ្នាចំពោះគ្រប់ \(x \neq 0\) (ពោលគឺ \(f'(x) > 0, \forall x \neq 0\)) ។លីមីត និងតារាងអថេរភាព ៖ - \(f(0) = (0 + 1)(e^0 + 1) = 1(2) = 2\) ។
- \(\lim_{x\to -\infty} f(x) = (-\infty)(+\infty) = -\infty\) ; \(\lim_{x\to +\infty} f(x) = (+\infty)(0 + 1) = +\infty\) ។ទម្រង់ពន្លាត និងអាស៊ីមតូតទ្រេត \((D)\) ៖ \(f(x) = (x + 1)e^{-2x} + x + 1 = x + 1 + \frac{x}{e^{2x}} + \frac{1}{e^{2x}} = x + 1 + \left(\frac{x}{e^x}\right)\left(\frac{1}{e^x}\right) + \left(\frac{1}{e^x}\right)^2\) ។
ដោយ \(\lim_{x\to +\infty} \frac{x}{e^x} = 0\) និង \(\lim_{x\to +\infty} \frac{1}{e^x} = 0\) នាំឱ្យ \(\lim_{x\to +\infty} [f(x) - (x + 1)] = 0\) ។
ដូចនេះ បន្ទាត់ \((D): y = x + 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ខាង \(+\infty\) ។ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - (x + 1) = (x + 1)e^{-2x}\) មានសញ្ញាដូច \((x + 1)\) ៖ - បើ \(x < -1 \implies (C)\) នៅក្រោម \((D)\) ; បើ \(x = -1 \implies (C)\) កាត់ \((D)\) ត្រង់ \((-1, 0)\) ; បើ \(x > -1 \implies (C)\) នៅលើ \((D)\) ។
ចំណុចប៉ះ \(M\) និងសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \((\Delta)\) ស្របនឹង \((D)\) ៖ - បន្ទាត់ \((\Delta)\) ស្របនឹង \((D): y = x + 1 \iff f'(x_M) = 1\) ៖
\[1 - (2x_M + 1)e^{-2x_M} = 1 \iff (2x_M + 1)e^{-2x_M} = 0 \iff 2x_M + 1 = 0 \iff x_M = -\frac{1}{2}\]- អរដោនេ ៖ \(y_M = f\left(-\frac{1}{2}\right) = \left(-\frac{1}{2} + 1\right)(e^1 + 1) = \frac{e + 1}{2} \approx \frac{2.7 + 1}{2} = 1.85\) ។
ដូចនេះ \(M\left(-\frac{1}{2}, \frac{e + 1}{2}\right) \approx M(-0.5, 1.85)\) ។ - សមីការ \((\Delta)\) ៖ \(y = 1\left(x + \frac{1}{2}\right) + \frac{e + 1}{2} = x + \frac{e + 2}{2} \approx x + 2.35\) ។
សង់បន្ទាត់ \((D), (\Delta)\) និងក្រាប \((C)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) \((D): y = x + 1\) \(y = x + 1\) ចំណុចប៉ះ \(M\) \(M\left(-\frac{1}{2}, \frac{e+1}{2}\right)\) \((-0.5, 1.859)\) បន្ទាត់ប៉ះ \((\Delta)\) ស្រប \((D)\) \((\Delta): y = x + \frac{e+2}{2}\) \(y \approx x + 2.359\) ប្រសព្វជាមួយ \((D)\) \((-1, 0)\) \((-1, 0)\)
\(f\) ជាអនុគមន៍កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x)=(1-x)e^x-1\) ។ គណនា \(f'(x)\) ។ សង់តារាងអថេរភាពនៃអនុគមន៍ \(f\) (ដោយមិនចាំបាច់គណនាលីមីតត្រង់ \(-\infty\) និង \(+\infty\) ) ។ ទាញរកសញ្ញានៃ \(f(x)\) ។
\(g\) ជាអនុគមន៍កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(g(x)=(2-x)e^x+2-x\) ។
គណនា \(\lim_{x\to -\infty}g(x)\) និង \(\lim_{x\to +\infty}g(x)\) ។ គណនា \(g'(x)\) ។ ដោយប្រើលទ្ធផលដែលបាននៅសំណួរទី (១) ចូរសិក្សាសញ្ញានៃ \(g'(x)\) រួចសង់តារាងអថេរភាពនៃ \(g\) ។
បង្ហាញថាខ្សែកោង \((C)\) តាងអនុគមន៍ \(g\) មានបន្ទាត់ \((D): y=2-x\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតកាលណា \(x\) ខិតទៅ \(-\infty\) ។ បញ្ជាក់ទីតាំងនៃខ្សែកោង \((C)\) ធៀបនឹង \((D)\) ។
កំណត់សមីការបន្ទាត់ប៉ះនឹងខ្សែកោង \((C)\) ដែលស្របនឹង \((D)\) ។
រកកូអរដោនេនៃចំណុចរបត់របស់ខ្សែកោង \((C)\) ។
សង់ខ្សែកោង \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i},\vec{j})\) ។ (ឯកតាលើអ័ក្សស្មើ \(1\text{cm}\)) ។
ដំណោះស្រាយ
ក. សិក្សាអនុគមន៍ជំនួយ \(f(x) = (1-x)e^x - 1\) លើ \(\mathbb{R}\) ៖
ដេរីវេ ៖ ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) គេបាន ៖
\[f'(x) = -e^x + (1-x)e^x = (-1 + 1 - x)e^x = -xe^x\]សញ្ញា \(f'(x)\) ៖ ដោយ \(e^x > 0, \forall x \in \mathbb{R}\) នោះសញ្ញា \(f'(x)\) អាស្រ័យនឹង \(-x\) ៖
\(f'(x) = 0 \iff -x = 0 \iff x = 0\) ។
\(x < 0 \implies f'(x) > 0\) (\(f\) កើនដាច់ខាតលើ \((-\infty, 0)\)) ។
\(x > 0 \implies f'(x) < 0\) (\(f\) ចុះដាច់ខាតលើ \((0, +\infty)\)) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖ (ត្រង់ \(x=0 \implies f(0) = (1-0)e^0 - 1 = 0\))
ទាញរកសញ្ញានៃ \(f(x)\) ៖ តាមតារាងអថេរភាព អនុគមន៍ \(f\) មានតម្លៃអតិបរមាធៀបស្មើ \(0\) ត្រង់ \(x = 0\) ។
ដូចនេះ ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R} : f(x) \le 0\) ហើយ \(f(x) = 0 \iff x = 0\) ។
ខ. សិក្សាអនុគមន៍ \(g(x) = (2-x)e^x + 2 - x\) លើ \(\mathbb{R}\) ៖
គណនាលីមីត ដេរីវេ និងតារាងអថេរភាពនៃ \(g\) ៖
\(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} g(x) = \lim_{x\to -\infty} (2e^x - xe^x + 2 - x) = 0 - 0 + 2 - (-\infty) = +\infty\) ព្រោះ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} e^x = 0, \lim_{x\to -\infty} xe^x = 0\) ។
\(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} g(x) = \lim_{x\to +\infty} (2-x)(e^x + 1) = (-\infty)(+\infty) = -\infty\) ។
ដេរីវេ ៖ \(g'(x) = -e^x + (2-x)e^x - 1 = (1-x)e^x - 1 = f(x)\) ។
សញ្ញា \(g'(x)\) ៖ តាមសំណួរទី ១ គេបាន \(g'(x) = f(x) \le 0, \forall x \in \mathbb{R}\) និង \(g'(0) = 0\) ។
ដូចនេះ \(g\) ចុះដាច់ខាតលើ \(\mathbb{R}\) ។តារាងអថេរភាពនៃ \(g\) ៖ (\(g(0) = (2-0)e^0 + 2 - 0 = 4\))
រូបភាព (មើលក្នុងសៀវភៅ)
អាស៊ីមតូតទ្រេត \((D)\) និងទីតាំងធៀប ៖
ផលដក ៖ \(g(x) - (2-x) = (2-x)e^x\) ។
លីមីត ៖ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} [g(x) - (2-x)] = \lim_{x\to -\infty} (2e^x - xe^x) = 0\) ។
ដូចនេះ បន្ទាត់ \((D) : y = 2-x\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ខាង \(-\infty\) ។ទីតាំងធៀប ៖ ដោយ \(e^x > 0, \forall x\) នោះសញ្ញានៃផលដកអាស្រ័យលើ \(2-x\) ៖
បើ \(x < 2 \implies g(x) - y_D > 0 \implies (C)\) នៅលើ \((D)\) ។
បើ \(x = 2 \implies g(2) = 0 = y_D(2) \implies (C)\) កាត់ \((D)\) ត្រង់ចំណុច \((2, 0)\) ។
បើ \(x > 2 \implies g(x) - y_D < 0 \implies (C)\) នៅក្រោម \((D)\) ។
សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \((\Delta)\) ស្របនឹង \((D) : y = -x + 2\) ៖ បន្ទាត់ \((\Delta) \parallel (D) \iff g'(x_0) = -1 \iff (1-x_0)e^{x_0} - 1 = -1 \iff (1-x_0)e^{x_0} = 0 \iff x_0 = 1\) ។
អរដោនេចំណុចប៉ះ ៖ \(y_0 = g(1) = (2-1)e^1 + 2 - 1 = e + 1 \approx 3.72\) ។
សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \((\Delta)\) ៖ \(y = -1(x - 1) + e + 1 \iff y = -x + e + 2\) ។ចំណុចរបត់នៃក្រាប \((C)\) ៖ ដេរីវេទីពីរ ៖ \(g''(x) = f'(x) = -xe^x\) ។
\(g''(x) = 0 \iff x = 0\) ។ ចំពោះ \(x < 0 \implies g''(x) > 0\) (ប៉ោង) និង \(x > 0 \implies g''(x) < 0\) (ផត) ។
ដោយ \(g''(x)\) ប្តូរសញ្ញាត្រង់ \(x=0\) នោះចំណុច \(I(0, g(0)) = I(0, 4)\) ជាចំណុចរបត់នៃ \((C)\) ។
(ត្រង់ \(I(0,4)\) មានបន្ទាត់ប៉ះដេក \(y = 4\) ព្រោះ \(g'(0) = 0\)) ។
សង់ក្រាប \((C)\) បន្ទាត់ \((D)\) និងបន្ទាត់ប៉ះ \((\Delta)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D_g = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) \((D) : y = -x + 2\) \(y = -x + 2\) ចំណុចរបត់ \(I(0, 4)\) \((0, 4)\) បន្ទាត់ប៉ះដេកត្រង់ \(I\) \(y = 4\) \(y = 4\) បន្ទាត់ប៉ះ \((\Delta) \parallel (D)\) \((\Delta) : y = -x + e + 2\) \(y \approx -x + 4.72\) ចំណុចប៉ះនៃ \((\Delta)\) \(M(1, e + 1)\) \((1, 3.72)\) ប្រសព្វអ័ក្ស \(Ox\) និង \((D)\) \((2, 0)\) \((2, 0)\)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់ដោយ \(y = f(x) = x - 1 + 2e^{-x}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
ដំណោះស្រាយ
គណនាលីមីត អាស៊ីមតូតទ្រេត \(L_1\) និងបង្ហាញអប្បបរមា ៖
លីមីត ៖
\(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} f(x) = \lim_{x\to +\infty} (x - 1 + 2e^{-x}) = +\infty - 1 + 0 = +\infty\) ព្រោះ \(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} e^{-x} = 0\) ។
\(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} e^{-x}(xe^x - e^x + 2) = (+\infty)(0 - 0 + 2) = +\infty\) ព្រោះ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} xe^x = 0, \lim_{x\to -\infty} e^x = 0\) ។
អាស៊ីមតូតទ្រេត \(L_1\) ៖ \(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} [f(x) - (x-1)] = \lim_{x\to +\infty} 2e^{-x} = 0\) ។
ដូចនេះ បន្ទាត់ \(L_1 : y = x - 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃក្រាប \((C)\) ខាង \(+\infty\) ។
(ដោយ \(2e^{-x} > 0, \forall x \implies (C)\) ស្ថិតនៅលើបន្ទាត់ \(L_1\) ជានិច្ច) ។អប្បបរមាត្រង់ \(x = \ln 2\) ៖
ដេរីវេ ៖ \(f'(x) = 1 - 2e^{-x}\) ។
\(f'(x) = 0 \iff 2e^{-x} = 1 \iff e^x = 2 \iff x = \ln 2\) ។
ដេរីវេទីពីរ ៖ \(f''(x) = 2e^{-x} > 0, \forall x \in \mathbb{R}\) នាំឱ្យ \(f\) មានអប្បបរមាធៀបត្រង់ \(x = \ln 2\) ។
តម្លៃអប្បបរមា ៖ \(f(\ln 2) = \ln 2 - 1 + 2e^{-\ln 2} = \ln 2 - 1 + 2\left(\frac{1}{2}\right) = \ln 2 \approx 0.693\) ។
សង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) និងសមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(L_2\) ត្រង់ \(A(0, 1)\) ៖
តារាងអថេរភាព ៖
សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(L_2\) ត្រង់ \(A(0, 1)\) ៖ ត្រង់ \(x = 0 \implies f(0) = 0 - 1 + 2(1) = 1 \implies A(0, 1) \in (C)\) ។
មេគុណប្រាប់ទិស ៖ \(f'(0) = 1 - 2e^0 = 1 - 2 = -1\) ។
សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(L_2\) ៖ \(y = f'(0)(x - 0) + f(0) \iff y = -1(x) + 1 \iff y = -x + 1\) ។
គណនាក្រលាផ្ទៃ \(S\) នៃផ្នែកប្លង់ ៖ ផ្នែកប្លង់កំណត់ដោយក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូតទ្រេត \(L_1\) និងបន្ទាត់ឈរ \(x = 0, x = 1\) ៖
ដោយ \((C)\) នៅលើបន្ទាត់ \(L_1\) ចំពោះគ្រប់ \(x \in [0, 1]\) គេបាន ៖\[S = \int_{0}^{1} [f(x) - (x-1)]\,dx = \int_{0}^{1} 2e^{-x}\,dx = \left[-2e^{-x}\right]_{0}^{1} = -2e^{-1} - (-2e^0) = 2 - \frac{2}{e} = \frac{2(e-1)}{e}\]តម្លៃប្រហែល ៖ \(S \approx 2 - \frac{2}{2.718} \approx 1.264\) ឯកតាផ្ទៃ ។
សង់បន្ទាត់ \(L_1, L_2\) និងក្រាប \((C)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
ធាតុសំខាន់ៗ សមីការ / កូអរដោនេពិត តម្លៃប្រហែល ដែនកំណត់ \(D_f = \mathbb{R}\) \((-\infty, +\infty)\) អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) \(L_1 : y = x - 1\) \(y = x - 1\) ចំណុចអប្បបរមាធៀប \(M(\ln 2, \ln 2)\) \((0.693, 0.693)\) ចំណុចកាត់អ័ក្ស \(Oy\) \(A(0, 1)\) \((0, 1)\) បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(A\) \(L_2 : y = -x + 1\) \(y = -x + 1\) ក្រលាផ្ទៃរវាង \((C)\) និង \(L_1\) \(S = \frac{2(e-1)}{e}\) \(\approx 1.264\) ឯកតាផ្ទៃ
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f(x) = e^x\) និង \(g(x) = \ln(x+1) + 1\) មានក្រាបតាងរៀងគ្នាដោយ \((C_1)\) និង \((C_2)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
ដំណោះស្រាយ
ផ្ទៀងផ្ទាត់ថា \((C_1)\) និង \((C_2)\) មានចំណុចរួម \(A(0, 1)\) ៖
ចំពោះអនុគមន៍ \(f\) ៖ \(f(0) = e^0 = 1 \implies A(0, 1) \in (C_1)\) ។
ចំពោះអនុគមន៍ \(g\) ៖ \(g(0) = \ln(0 + 1) + 1 = \ln 1 + 1 = 0 + 1 = 1 \implies A(0, 1) \in (C_2)\) ។
ដូចនេះ ខ្សែកោង \((C_1)\) និង \((C_2)\) មានចំណុចរួម \(A(0, 1)\) ។
គណនា \(f'(0), g'(0)\) និងទាញថា \((C_1)\) និង \((C_2)\) ប៉ះគ្នាត្រង់ \(A\) ៖
ដេរីវេនៃ \(f\) លើ \(\mathbb{R}\) ៖ \(f'(x) = e^x \implies f'(0) = e^0 = 1\) ។
ដេរីវេនៃ \(g\) លើ \((-1, +\infty)\) ៖ \(g'(x) = \frac{1}{x+1} \implies g'(0) = \frac{1}{0+1} = 1\) ។
ដោយ \(f(0) = g(0) = 1\) និង \(f'(0) = g'(0) = 1\) នោះក្រាប \((C_1)\) និង \((C_2)\) មានបន្ទាត់ប៉ះរួមគ្នាតែមួយត្រង់ចំណុច \(A(0, 1)\) ។
ដូចនេះ ខ្សែកោង \((C_1)\) និង \((C_2)\) ប៉ះគ្នាត្រង់ចំណុច \(A(0, 1)\) ។សរសេរសមីការបន្ទាត់ប៉ះរួម \((T)\) និងទីតាំងធៀប ៖ សមីការបន្ទាត់ប៉ះរួម \((T)\) ត្រង់ \(A(0, 1)\) ៖
\[(T) : y = f'(0)(x - 0) + f(0) \iff y = 1(x) + 1 \iff y = x + 1\]កំណត់សម្គាល់អំពីទីតាំងធៀប ៖ចំពោះ \((C_1)\) ៖ តាមវិសមភាពមូលដ្ឋាន \(e^x \ge x + 1, \forall x \in \mathbb{R}\) (ស្មើគ្នាតែត្រង់ \(x=0\)) នាំឱ្យ \((C_1)\) ស្ថិតនៅលើ \((T)\) ជានិច្ច ។
ចំពោះ \((C_2)\) ៖ តាមវិសមភាព \(\ln(x+1) \le x, \forall x > -1 \iff \ln(x+1) + 1 \le x + 1\) នាំឱ្យ \((C_2)\) ស្ថិតនៅក្រោម \((T)\) ជានិច្ច ។
ហេតុនេះ បន្ទាត់ប៉ះរួម \((T)\) ខណ្ឌចែកខ្សែកោងទាំងពីរ ដោយ \((C_1)\) នៅខាងលើ \((T)\) ហើយ \((C_2)\) នៅខាងក្រោម \((T)\) ហើយក្រាបទាំងពីរប៉ះគ្នាត្រង់ចំណុច \(A(0,1)\) តែមួយគត់ ។
សង់ក្រាប \((C_1), (C_2)\) និងបន្ទាត់ប៉ះរួម \((T)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗ ៖
| ធាតុសំខាន់ៗ | សមីការ / កូអរដោនេពិត | កំណត់សម្គាល់ |
|---|---|---|
| អនុគមន៍ទី ១ | \(f(x) = e^x\) | ដែនកំណត់ \(D_f = \mathbb{R}\) |
| អនុគមន៍ទី ២ | \(g(x) = \ln(x+1) + 1\) | ដែនកំណត់ \(D_g = (-1, +\infty)\) |
| អាស៊ីមតូតឈរនៃ \((C_2)\) | \(x = -1\) | កាលណា \(x \to -1^+\) |
| អាស៊ីមតូតដេកនៃ \((C_1)\) | \(y = 0\) | កាលណា \(x \to -\infty\) |
| ចំណុចប៉ះរួម | \(A(0, 1)\) | ជាចំណុចរួមនៃ \((C_1)\) និង \((C_2)\) |
| បន្ទាត់ប៉ះរួម | \((T) : y = x + 1\) | មេគុណប្រាប់ទិស \(m = 1\) |
| ទីតាំងធៀប | \((C_1)\) នៅលើ \((T)\), \((C_2)\) នៅក្រោម \((T)\) | ប៉ះគ្នាតែត្រង់ \(A(0,1)\) |
គេឱ្យអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = 4 - x - 2e^{-x}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
(កំណត់សម្គាល់ ៖ តាមសំណួរ ក.ឃ \(f(x) = \frac{4e^x - xe^x - 2}{e^x}\) និងសំណួរ ខ.គ \(f(x)=0\) មានឫសក្នុង \([-1,0]\) បញ្ជាក់ថាមេគុណនៃ \(e^{-x}\) គឺ \(2\)) ។
ដំណោះស្រាយ
ក. សិក្សាអំពីលីមីត អាស៊ីមតូត និងទម្រង់សមមូល ៖
\(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} f(x) = \lim_{x\to +\infty} (4 - x - 2e^{-x}) = -\infty - 0 = -\infty\) ព្រោះ \(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} e^{-x} = 0\) ។
អាស៊ីមតូតទ្រេត \((D) : y = -x + 4\) ៖
\(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} [f(x) - (-x + 4)] = \lim_{x\to +\infty} (-2e^{-x}) = 0\) ។
ដូចនេះ បន្ទាត់ \((D) : y = -x + 4\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃក្រាប \((C)\) ខាង \(+\infty\) ។ទីតាំងធៀបនៃ \((C)\) និង \((D)\) ៖
ផលដក \(f(x) - y_D = -2e^{-x} < 0, \forall x \in \mathbb{R}\) ព្រោះ \(e^{-x} > 0\) ។
ដូចនេះ ក្រាប \((C)\) ស្ថិតនៅក្រោមបន្ទាត់អាស៊ីមតូត \((D)\) ជានិច្ច ។ផ្ទៀងផ្ទាត់ទម្រង់ប្រភាគ ៖ ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) ៖
\[f(x) = 4 - x - \frac{2}{e^x} = \frac{(4 - x)e^x - 2}{e^x} = \frac{4e^x - xe^x - 2}{e^x} \quad{} (\text{ពិត})\]គណនា \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} f(x)\) ៖
ដោយប្រើ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} xe^x = 0\) និង \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} e^x = 0^+\) គេបាន ៖\[\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} \frac{4e^x - xe^x - 2}{e^x} = \frac{0 - 0 - 2}{0^+} = -\infty\]
ខ. សិក្សាអថេរភាព បន្ទាត់ប៉ះ និងឫសនៃសមីការ ៖
ដេរីវេ អថេរភាព និងអតិបរមា ៖
\(f'(x) = -1 - 2(-e^{-x}) = -1 + 2e^{-x}\) ។
\(f'(x) = 0 \iff 2e^{-x} = 1 \iff e^x = 2 \iff x = \ln 2 \approx 0.693\) ។
\(x < \ln 2 \implies f'(x) > 0\) (\(f\) កើន) ; \(x > \ln 2 \implies f'(x) < 0\) (\(f\) ចុះ) ។
តម្លៃអតិបរមា ៖ \(f(\ln 2) = 4 - \ln 2 - 2e^{-\ln 2} = 4 - \ln 2 - 1 = 3 - \ln 2 \approx 2.307\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ចំណុច \(A\) ដែលមានអាប់ស៊ីស \(x = 0\) ៖
អរដោនេ ៖ \(f(0) = 4 - 0 - 2e^0 = 2 \implies A(0, 2)\) ។
មេគុណប្រាប់ទិស ៖ \(f'(0) = -1 + 2e^0 = 1\) ។
សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \((T_A)\) ៖ \(y = 1(x - 0) + 2 \iff y = x + 2\) ។
បង្ហាញថាសមីការ \(f(x) = 0\) មានឫសតែមួយគត់ \(\beta \in [-1, 0]\) ៖
អនុគមន៍ \(f\) ជាប់ និងកើនដាច់ខាតលើចន្លោះ \([-1, 0]\) ។
\(f(-1) = 4 - (-1) - 2e^1 = 5 - 2e \approx 5 - 5.436 = -0.436 < 0\) ។
\(f(0) = 2 > 0\) ។
ដោយ \(f(-1) \times f(0) < 0\) តាមទ្រឹស្តីបទតម្លៃកណ្តាល សមីការ \(f(x) = 0\) មានឫសពិតតែមួយគត់ \(\beta \in [-1, 0]\) (តម្លៃប្រហែល \(\beta \approx -0.27\)) ។
សង់ក្រាប \((C)\) អាស៊ីមតូត \((D)\) និងបន្ទាត់ប៉ះ \((T_A)\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
| ធាតុសំខាន់ៗ | សមីការ / កូអរដោនេពិត | តម្លៃប្រហែល |
|---|---|---|
| ដែនកំណត់ | \(D_f = \mathbb{R}\) | \((-\infty, +\infty)\) |
| អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) | \((D) : y = -x + 4\) | \(y = -x + 4\) |
| ចំណុចអតិបរមាធៀប | \(M(\ln 2, 3 - \ln 2)\) | \((0.693, 2.307)\) |
| ចំណុចប៉ះ \(A\) លើអ័ក្ស \(Oy\) | \(A(0, 2)\) | \((0, 2)\) |
| បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(A\) | \((T_A) : y = x + 2\) | \(y = x + 2\) |
| ឫសនៃសមីការ \(f(x)=0\) | \(\beta \in [-1, 0]\) | \(\beta \approx -0.27\) |
| ទីតាំងធៀប | \((C)\) នៅក្រោម \((D)\) ជានិច្ច | \(\forall x \in \mathbb{R}\) |
គេមានអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = x + 2 - \frac{4e^x}{e^x + 3}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
ដំណោះស្រាយ
គណនាលីមីត និងទីតាំងធៀបនៃក្រាប \((C)\) នឹងបន្ទាត់ \(d_1 : y = x + 2\) ៖
\(\lim_{x\to -\infty} f(x) = -\infty\) (ព្រោះ \(\lim_{x\to -\infty} e^x = 0\)) ; \(\lim_{x\to +\infty} f(x) = +\infty\) (ព្រោះ \(\lim_{x\to +\infty} \frac{4e^x}{e^x+3} = 4\)) ។
ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - (x+2) = -\frac{4e^x}{e^x+3} < 0, \forall x \in \mathbb{R} \implies (C)\) នៅក្រោម \(d_1\) ជានិច្ច ។
ម្យ៉ាងទៀត \(\lim_{x\to -\infty} [f(x) - (x+2)] = 0 \implies d_1 : y = x + 2\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) ។
ស្រាយបំភ្លឺដេរីវេ និងសង់តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
ដេរីវេ ៖ \(f'(x) = 1 - \frac{12e^x}{(e^x+3)^2} = \frac{(e^x+3)^2 - 12e^x}{(e^x+3)^2} = \left(\frac{e^x-3}{e^x+3}\right)^2\) ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) ។
អថេរភាព ៖ ដោយ \(f'(x) = \left(\frac{e^x-3}{e^x+3}\right)^2 \ge 0, \forall x \in \mathbb{R}\) ហើយ \(f'(x) = 0 \iff x = \ln 3 \implies f\) កើនដាច់ខាតលើ \(\mathbb{R}\) ។
តម្លៃត្រង់ \(x = \ln 3\) គឺ \(f(\ln 3) = \ln 3\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
រូបភាព (មើលក្នុងសៀវភៅ)
បន្ទាត់ប៉ះ \(d_2\) ត្រង់ \(I(\ln 3, \ln 3)\) និងទីតាំងធៀប ៖
ដោយ \(f'(\ln 3) = 0\) នោះបន្ទាត់ប៉ះ \(d_2\) ជាបន្ទាត់ដេកមានសមីការ ៖ \(d_2 : y = \ln 3\) ។
ទីតាំងធៀប ៖ បើ \(x < \ln 3 \implies f(x) < \ln 3\) (\((C)\) នៅក្រោម \(d_2\)) ; បើ \(x > \ln 3 \implies f(x) > \ln 3\) (\((C)\) នៅលើ \(d_2\)) ។ ក្រាប \((C)\) ឆ្លងកាត់បន្ទាត់ប៉ះ \(d_2\) ត្រង់ចំណុច \(I(\ln 3, \ln 3)\) នាំឱ្យ \(I\) ជាចំណុចរបត់នៃ \((C)\) ។
បន្ទាត់ប៉ះ \(d_3\) ត្រង់ \(x = 0\) និងផ្ចិតឆ្លុះ \(I\) ៖
ត្រង់ \(x = 0 \implies f(0) = 1\) និង \(f'(0) = \left(\frac{1-3}{1+3}\right)^2 = \frac{1}{4}\) ។ សមីការបន្ទាត់ប៉ះ \(d_3 : y = \frac{1}{4}x + 1\) ។
ផ្ចិតឆ្លុះ ៖ ចំណុច \(I(\ln 3, \ln 3)\) ជាផ្ចិតឆ្លុះនៃក្រាប \((C)\) ព្រោះ \(f(\ln 3 + X) + f(\ln 3 - X) = 2\ln 3, \forall X \in \mathbb{R}\) ។
សង់ក្រាប \((C)\) និងបន្ទាត់ \(d_1, d_2, d_3\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
| ធាតុសំខាន់ៗ | សមីការ / កូអរដោនេពិត | តម្លៃប្រហែល |
|---|---|---|
| ដែនកំណត់ | \(D_f = \mathbb{R}\) | \((-\infty, +\infty)\) |
| អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) | \(d_1 : y = x + 2\) | \(y = x + 2\) |
| អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) | \(y = x - 2\) | \(y = x - 2\) |
| ចំណុចរបត់ & ផ្ចិតឆ្លុះ | \(I(\ln 3, \ln 3)\) | \((1.099, 1.099)\) |
| បន្ទាត់ប៉ះដេកត្រង់ \(I\) | \(d_2 : y = \ln 3\) | \(y \approx 1.10\) |
| បន្ទាត់ប៉ះត្រង់ \(x = 0\) | \(d_3 : y = \frac{1}{4}x + 1\) | \(y = 0.25x + 1\) |
| ចំណុចប៉ះត្រង់ \(Oy\) | \((0, 1)\) | \((0, 1)\) |
គេមានអនុគមន៍ \(f\) កំណត់លើ \(\mathbb{R}\) ដោយ \(f(x) = x + \frac{1 - 3e^x}{1 + e^x}\) មានក្រាប \((C)\) ក្នុងតម្រុយអរតូណរម៉ាល់ \((O, \vec{i}, \vec{j})\) ។
ដំណោះស្រាយ
ទម្រង់សមមូល លីមីតត្រង់ \(-\infty\) និងអាស៊ីមតូត \(d_1\) ៖
ទម្រង់សមមូល ៖ \(\frac{1-3e^x}{1+e^x} = \frac{(1+e^x) - 4e^x}{1+e^x} = 1 - \frac{4e^x}{1+e^x} \implies f(x) = x + 1 - \frac{4e^x}{1+e^x}\) ។
លីមីត ៖ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} f(x) = \lim_{x\to -\infty} \left(x + 1 - \frac{4e^x}{1+e^x}\right) = -\infty\) (ព្រោះ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} e^x = 0\)) ។
អាស៊ីមតូតទ្រេត \(d_1\) ៖ \(\displaystyle\lim_{x\to -\infty} [f(x) - (x+1)] = \lim_{x\to -\infty} \left(-\frac{4e^x}{1+e^x}\right) = 0\) ។
ដូចនេះ បន្ទាត់ \(d_1 : y = x + 1\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃ \((C)\) ខាង \(-\infty\) ។ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - (x+1) = -\frac{4e^x}{1+e^x} < 0, \forall x \in \mathbb{R} \implies (C)\) នៅក្រោម \(d_1\) ជានិច្ច ។
លីមីតត្រង់ \(+\infty\) និងអាស៊ីមតូត \(d_2 : y = x - 3\) ៖
\(\displaystyle\lim_{x\to +\infty} \frac{1-3e^x}{1+e^x} = -3 \implies \lim_{x\to +\infty} f(x) = \lim_{x\to +\infty} (x - 3) = +\infty\) ។
អាស៊ីមតូតទ្រេត \(d_2\) ៖ \(f(x) - (x-3) = \frac{4}{1+e^x} \implies \lim_{x\to +\infty} [f(x) - (x-3)] = 0\) ។
ដូចនេះ បន្ទាត់ \(d_2 : y = x - 3\) ជាអាស៊ីមតូតទ្រេតនៃក្រាប \((C)\) ខាង \(+\infty\) ។ទីតាំងធៀប ៖ \(f(x) - (x-3) = \frac{4}{1+e^x} > 0, \forall x \in \mathbb{R} \implies (C)\) នៅលើបន្ទាត់ \(d_2\) ជានិច្ច ។
គណនាដេរីវេ \(f'(x)\) និងសង់តារាងអថេរភាព ៖
ដេរីវេ ៖ \(f'(x) = 1 - \frac{4e^x}{(1+e^x)^2} = \frac{(1+e^x)^2 - 4e^x}{(1+e^x)^2} = \left(\frac{e^x-1}{1+e^x}\right)^2\) ចំពោះគ្រប់ \(x \in \mathbb{R}\) ។
អថេរភាព ៖ \(f'(x) \ge 0, \forall x \in \mathbb{R}\) ហើយ \(f'(x) = 0 \iff x = 0\) នាំឱ្យ \(f\) កើនដាច់ខាតលើ \(\mathbb{R}\) ។
ត្រង់ \(x = 0 \implies f(0) = -1\) ។ ចំណុច \(I(0, -1)\) ជាចំណុចរបត់ និងផ្ចិតឆ្លុះ មានបន្ទាត់ប៉ះដេក \(y = -1\) ។
តារាងអថេរភាពនៃ \(f\) ៖
រូបភាព (មើលក្នុងសៀវភៅ)
សង់ក្រាប \((C)\) និងអាស៊ីមតូត \(d_1, d_2\) ៖
តារាងសង្ខេបធាតុសំខាន់ៗនៃក្រាប \((C)\) ៖
| ធាតុសំខាន់ៗ | សមីការ / កូអរដោនេពិត | តម្លៃប្រហែល |
|---|---|---|
| ដែនកំណត់ | \(D_f = \mathbb{R}\) | \((-\infty, +\infty)\) |
| អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(-\infty\) | \(d_1 : y = x + 1\) | \(y = x + 1\) |
| អាស៊ីមតូតទ្រេតខាង \(+\infty\) | \(d_2 : y = x - 3\) | \(y = x - 3\) |
| ចំណុចរបត់ & ផ្ចិតឆ្លុះ | \(I(0, -1)\) | \((0, -1)\) |
| បន្ទាត់ប៉ះដេកត្រង់ \(I\) | \(y = -1\) | \(y = -1\) |
| ទីតាំងធៀប | \((C)\) នៅក្រោម \(d_1\) និងនៅលើ \(d_2\) | \((C)\) នៅចន្លោះអាស៊ីមតូតទាំងពីរ |
ដំណោះស្រាយ មេរៀនទី ៣ ៖ អនុគមន៍លោការីត
សំណួរពហុជ្រើសរើស
ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវតែមួយ រួចចុច «ពិនិត្យ»។ ចម្លើយរបស់អ្នកត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងកុំព្យូទ័រនេះ។
✎ សំណួរទី ១–១០
✎ សំណួរទី ១១–២០
✎ សំណួរទី ២១–៣០
✎ សំណួរទី ៣១–៤០
✎ សំណួរទី ៤១–៥០
✎ សំណួរទី ៥១–៦០
✎ សំណួរទី ៦១–៧០
✎ សំណួរទី ៧១–៨០
✎ សំណួរទី ៨១–៩០
✎ សំណួរទី ៩១–១០០
តេស្តសមត្ថភាព ៖ មេរៀនទី ១៣ អនុគមន៍អិចស្ប៉ណង់ស្យែល — ៥០ សំណួរ · ៩០ នាទី